Μια αξιέπαινη πρωτοβουλία!

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Ο πολιτιστικός σύλλογος Κοπανού «Η ΜΙΕΖΑ» στα πλαίσια της πρωτοβουλίας που έχει αναλάβει για την ενημέρωση των συνδημοτών μας με στόχο την διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης του τόπου μας έχει την τιμή να σας καλέσει σε μία σειρά ομιλιών με γενικό τίτλο «ΕΞΙΣΤΟΡΩ…..».

Στις μέρες μας παρατηρείται μια διαδικασία αποδόμησης πολλών θεμελιωδών αξιών της ελληνικής κοινωνίας. Γι’ αυτό και ο πολιτιστικός σύλλογος «Η ΜΙΕΖΑ» ξεκινάει μια προσπάθεια προσέγγισης της πολιτιστικής κληρονομιάς των Μικρασιατών, Θρακών, γηγενών Μακεδόνων και Ποντίων μέσα από την ιστορία, τον χορό, το τραγούδι και την γευσιγνωσία. Εξειδικευμένοι ομιλητές, μέλη αντίστοιχων πολιτιστικών συλλόγων και εδέσματα της κάθε περιοχής θα μας φέρουν σε επαφή με τις αξίες και την κουλτούρα επιμέρους παραδόσεων, οι οποίες συναποτελούν την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά. 

Προκειμένου να υλοποιηθεί το όραμα αυτό το Διοικητικό Συμβούλιο απευθύνει ανοιχτή πρόσκληση σε όλους όσους ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στην προσπάθεια αυτή προκειμένου όλοι μαζί, από κοινού, να έρθουμε πιο κοντά στην παράδοση μας. Η βοήθειά σας καθώς και η παρουσία σας σε όλη αυτήν την προσπάθεια κρίνεται απαραίτητη. Οποιοδήποτε φωτογραφικό υλικό έχετε στη διάθεση σας σχετικά με τον τόπο καταγωγής σας (Μικρά Ασία, Θράκη, Μακεδονία, Πόντος) θα ήταν χρήσιμο ώστε να συλλέξουμε όσο τον δυνατόν περισσότερο υλικό. Επίσης θα θέλαμε να μας ετοιμάσετε κάποιο ιδιαίτερο έδεσμα των παραπάνω περιοχών στο οποίο θα παραθέσουμε καρτελάκι όπου θα αναγράφεται το όνομά σας, στην εκδήλωση που θα διοργανώσουμε. 

Η σειρά ομιλιών θα ξεκινήσει στις 20 Φεβρουαρίου 2016 με θεματική την Μικρά Ασία και ομιλητή τον εκπαιδευτή τουριστικών επαγγελμάτων κ. Απόστολο Εμμανουηλίδη. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στις 6 μ.μ στον Πολυχώρο «ΒΕΤΛΑΝΣ» Δ.Νάουσας και ο ομιλητής θα αναφερθεί στην περιοχή της Ερυθραίας (Τσεσμέ/Κρήνη, Αλάτσατα, Βουρλά) και της Σμύρνης. Θα πραγματοποιηθεί μια πραγματική Μικρασιάτικη Βεγγέρα.

Στις 27 Φεβρουαρίου 2016 θα ακολουθήσει η Θράκη με ομιλήτρια την εκπαιδευτικό κα Τενεκεντζόγλου –Μαλλιαρά Ανθούλα στην αίθουσα του Συλλόγου «Η ΜΙΕΖΑ» στις 6 μ.μ.

Στις 5 Μαρτίου 2016 θα πραγματοποιηθεί ομιλία με θέμα την Μακεδονία και ομιλητή τον κ. Ευαγγελίδη Δημήτριο, τ. Γ.Γραμματέα της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Μακεδόνων/ Η ομιλία θα γίνει στην αίθουσα του Συλλόγου, στις 6 μ.μ. 

Η σειρά ομιλιών θα κλείσει στις 9 Απριλίου 2016 με γενικό θέμα τον Πόντο και ομιλητή τον καθηγητή πανεπιστημίου κ. Φωτιάδη Κων/νο στον Πολυχώρο «ΒΕΤΛΑΝΣ» Δ. Νάουσας στις 6 μ.μ. 

Για περισσότερες πληροφορίες καλέστε στα τηλέφωνα 2332043306 - 2332042000

6977939806-6973392754-6986828528-6937001403-6988136710.

Με τιμή
για το Δ.Σ.
Ο Πρόεδρος
Βασίλης Σ. Δημητριάδης

Η Σαμπιχά Σουλεϊμάν ξαναχτυπά!

Την έκοψαν από το ευρωψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ, την κατηγόρησαν ως εθνικίστρια, ακροδεξιά, πράκτορα κ.α. Εκείνη απλώς ανέδειξε ότι η Άγκυρα, μεθοδικά και με σύστημα, επιχειρεί να εκτουρκίσει τους μουσουλμάνους Ρομά προκειμένου να τους χρησιμοποιήσει ως όργανα στο πλαίσιο των μακροπρόθεσμων τουρκικών σχεδίων. Επανέρχεται με ένα συγκλονιστικό κείμενο που πρέπει να το διαβάσουν όλοι. Συνιστώ να διαβαστεί και το παλαιότερο δημοσίευμα της εφημ. "Πρώτο Θέμα" εδώ: 

http://www.protothema.gr/politics/article/373760/i-tsiggana-pou-ekane-ano-kato-ton-suriza/

ΔΕΕ

Η Ρομά που «έδειξε» σε κάποιους τι συμβαίνει στη Θράκη: 

Ποιος αποφασίζει αν θα γίνουμε θρησκόληπτοι μουσουλμάνοι;

Πριν από ενάμιση χρόνο, για πρώτη φορά στη ζωή μου, ξύπνησα τα χαράματα από τον θόρυβο της ντουντούκας του χότζα που καλούσε για την πρωινή προσευχή. Νομίζω ότι τα τελευταία 100 χρόνια από την ύπαρξη του οικισμού μας στο Δροσερό αυτή ήταν η πρώτη φορά που ξυπνήσαμε για να πάμε ως μουσουλμάνοι, λες και αυτό είναι το πρόβλημά μας, να προσευχηθούμε. Αναρωτήθηκα: Τι σημαίνει αυτή η αλλαγή; Ποιος την αποφάσισε χωρίς εμάς; Ποιος ενδιαφέρεται περισσότερο από εμάς να μας μετατρέψει σε θρησκόληπτους μουσουλμάνους; Και τι είδους μουσουλμάνοι υποτίθεται ότι θα πρέπει να γίνουμε;

Από περιέργεια έψαξα και βρήκα: σιίτες, σουνίτες, σούφι, Αχμαντίγια, Ιμπαντί, κοσμικοί ή μη, πού πρέπει να ανήκουμε εμείς; Ποιο από όλα αυτά τα δόγματα επιβάλλεται στο Δροσερό και γιατί; Μήπως για να γίνει, αφού δεν είναι, «αυτό το τουρκικό πράγμα» που έλεγε ο γνωστός πολιτευόμενος καθηγητής του Παντείου; Αυτός και όλοι στην Ελλάδα γνωρίζουν ότι υπάρχουν τσιγγάνοι στη Θράκη. Μια ξεχωριστή ομάδα, με δική της γλώσσα και παραδόσεις, που όλοι οι μη Ρομά κάτοικοι στη Θράκη τούς αναγνωρίζουν και τους ξεχωρίζουν. Τους θεωρούσαν και τους θεωρούν κατώτερους συμπολίτες. Εμείς όμως πάνω από όλα, ακόμη και εναντίον της ιδιαίτερης ταυτότητάς μας, θέλουμε να ζήσουμε υπό καλύτερες συνθήκες ως έλληνες πολίτες.  

Το Δροσερό είναι ένα αμιγώς τσιγγάνικο χωριό. Λίγοι είναι οι κάτοικοι που έχουν συνάψει γάμο με πρόσωπα που δεν είναι Ρομά. Εχουμε τα δικά μας έθιμα, μιλάμε κυρίως ρομανί μεταξύ μας, μαζί με ελληνικά και τουρκικά. Εχουμε επίσης, θα έλεγα, τη δική μας ξεχωριστή θρησκεία. Βαπτίζουμε τα παιδιά μας στο σπίτι, με τις γιαγιάδες, χωρίς χότζα ή παπά.

Πώς όμως τώρα όλα αυτά πρέπει να αλλάξουν με έξωθεν επιβολή; Αφού είμαστε κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας, γιατί πρέπει σώνει και καλά να δηλώσουμε, όπως ζητήθηκε από ορισμένους κατοίκους το καλοκαίρι, να υπογράψουμε αν είμαστε εθνικά Τούρκοι ή όχι; Δεν μπορούμε απλώς να είμαστε έλληνες τσιγγάνοι, μερικοί χριστιανοί, μερικοί μουσουλμάνοι και μερικοί οτιδήποτε νομίζουν; Είναι αυτό που γίνεται σήμερα στο Δροσερό μία ακόμη προσπάθεια επιβολής ταυτότητας στους τσιγγάνους και κατά συνέπεια μια προσπάθεια βαθύτερου αποκλεισμού μας από την τοπική κοινωνία;

Οι τσιγγάνοι της Θράκης έχουν τα ίδια ακριβώς προβλήματα που έχουν και οι υπόλοιποι Ρομά στην Ελλάδα: κοινωνικός αποκλεισμός, φτώχεια, αμορφωσιά και ανεργία. Στη Θράκη και στο Δροσερό αυτή την απαράδεκτη κατάσταση φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού κάποιοι δημοτικοί άρχοντες και πολιτευτές της πλειονότητας και της μειονότητας προσπαθούν να την εκμεταλλευτούν για δικό τους όφελος.

Πρόσφατα διάβασα ότι η φονταμενταλιστική ιδεολογία έχει ριζώσει ανάμεσα στους Ρομά στη Βουλγαρία. Η εξήγηση είναι ότι η από δεκαετίες παραμέληση της τσιγγάνικης κοινότητας οδήγησε στην περιθωριοποίησή τους. Δεν ξέρω αν στο Δροσερό το πρόβλημα έχει επεκταθεί στο ίδιο σημείο. Εκείνο όμως που βλέπω καθημερινά είναι ότι το Δροσερό αλλάζει αρνητικά. Παρεμβαίνουν παράγοντες εκτός οικισμού που χρησιμοποιούν κατοίκους του Δροσερού με διασυνδέσεις με τους τοπικούς άρχοντες ή μη αναγνωρισμένους από το ελληνικό κράτος μουφτήδες για να προωθήσουν τη φονταμενταλιστική ισλαμοποίηση.

Η προσπάθεια της «Ελπίδας», του συλλόγου μας για την εκπαίδευση των παιδιών μας σε κανονικά σχολεία του ελληνικού Δημοσίου και όχι στα μειονοτικά, δηλώνει την αγωνία μας να ζήσουμε και να παύσουμε να είμαστε κάτι ξεχωριστό. Θέλουμε να είμαστε Ελληνες. Να μας συμπεριφέρονται έτσι. Πρώτα λοιπόν μας νοιάζει να αλλάξουμε την καθημερινότητά μας. Μετά θα προσπαθήσουμε, με τη βοήθεια του κράτους, να διατηρήσουμε τη δική μας τσιγγάνικη κουλτούρα και ταυτότητά μας ως ιδιαίτερη ομάδα εντός ή πέραν της μειονότητας.

Στο Δροσερό σήμερα βλέπω στα μικρά κορίτσια που λάμβαναν μέρος στις δραστηριότητες του Συλλόγου μας, καθώς βρίσκονταν εκτός σχολείου, να προσφέρονται 5 ευρώ για να φορούν τη μαντίλα. Ξέρετε τι σημαίνουν 5 ευρώ για ένα παιδί ή μια ολόκληρη οικογένεια που δεν έχει σταθερό εισόδημα; Αυτό δεν είναι που ονομάζεται εξαγορά συνειδήσεων; Βλέπω παιδιά που ο Σύλλογός μας βοήθησε να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους να παρενοχλούν αυτούς που τους βοηθούσαν ως τώρα με σχόλια του τύπου «είμαστε Τούρκοι».Βλέπω αγόρια και άνδρες τσιγγάνους στο Δροσερό με στενές σχέσεις με άρχοντες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να οδηγούνται στην παράνομη λειτουργία τεμένους στα σπίτια τους, να φορούν τουρμπάνια και να αφήνουν μεγάλες γενειάδες. Αυτή είναι η «Ριζική αναδόμηση του Δροσερού με στοχευμένες δράσεις ανάπτυξης» που προωθούν ο Δήμος Ξάνθης και η κεντρική Ελληνική Πολιτεία;

Η «Ελπίδα» από την ίδρυσή της ως σήμερα έχει υλοποιήσει προγράμματα και έχει απευθυνθεί προς όλα τα υπουργεία και τον Συνήγορο του Πολίτη για να ζητήσει να διευθετηθούν κάποια από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι. Ανέφερα ήδη το ζήτημα της εκπαίδευσης. Για το θέμα της στέγασης που αντιμετωπίζουμε καθημερινά ζητήθηκε να ενταχθεί το Δροσερό στο σχέδιο πόλης της Ξάνθης ώστε να αποκατασταθεί η νομιμότητα αλλά αυτό καθυστερεί. Αντί αυτού βλέπουμε τη δημιουργία στο Δροσερό «βακούφικης επιτροπής». Ηταν ποτέ το Δροσερό «βακούφι»;

Δεν πρόκειται να υπάρξει αλλαγή στη ζωή των τσιγγάνων αν δεν υπάρξει μακροπρόθεσμη παρέμβαση της Πολιτείας για τα πραγματικά τους προβλήματα και όχι τα δήθεν μειονοτικά. Θέλουμε για πρώτη και τελευταία φορά, όχι με τις ίδιες όπως στο παρελθόν προσκλήσεις για είσοδο στην πολιτική που σκοπό είχαν και έχουν να μας ακυρώσουν, η πρότασή μας, που φαίνεται να συγκινεί τον Πρωθυπουργό, να γίνει πράξη το συντομότερο δυνατόν.

Η κυρία Σαμπιχά Σουλεϊμάν είναι πρόεδρος του Συλλόγου «Ελπίδα» στο Δροσερό Ξάνθης.

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=776436

Πλησιάζει η μητέρα των μαχών στη Συρία; Μέγας πανικός στην Άγκυρα!

Πλησιάζει η μητέρα των μαχών στη Συρία; 

Μέγας πανικός στην Άγκυρα!

Του Σάββα Καλεντερίδη

Αυτή εδώ η στήλη, τα χρόνια που διαρκεί η κρίση και ο πόλεμος στη Συρία, φρόντισε να κρατά ενήμερους τους φίλους και αναγνώστες της για τα τεκταινόμενα εκεί, η πορεία των οποίων πρόκειται να επηρεάσει σε στρατηγικό επίπεδο το μέλλον της Κύπρου και της Ελλάδας τον 21ο αιώνα.

Η εμπλοκή της Ρωσίας στον πόλεμο που διεξάγεται εναντίον του λεγόμενου Ισλαμικού Κράτους (Ι.Κ.), που άρχισε τις 30 Σεπτεμβρίου 2015 με τους πρώτους βομβαρδισμούς στόχων από πλευράς ρωσικών μαχητικών αεροσκαφών, έχει αλλάξει τις παραμέτρους της κρίσης, επιταχύνοντας τις εξελίξεις, που κατά τα φαινόμενα οδηγούν στο πέρας του πολέμου και στο άνοιγμα μιας καινούργιας σελίδας στην ιστορία της Συρίας.

Η επέμβαση της Ρωσίας, πέραν του ότι από μόνη της συνιστά μια κίνηση με πολλά και ιδιαίτερα νοήματα κυρίως σε σχέση με τις δυνατότητες συμβατικών και στρατηγικών όπλων που χρησιμοποιεί στον πόλεμο αυτό, οδήγησε στην εξάλειψη όλων των θυλάκων που δημιούργησε η Τουρκία στο έδαφος της Συρίας, εξοπλίζοντας εν ψυχρώ και εν γνώσει των συμμάχων της στο ΝΑΤΟ, τμήματα της Αλ Κάιντα και άλλες ακραίες ισλαμιστικές ομάδες,με στόχο να έχει λόγο την επόμενη μέρα στη Συρία.

Όταν η ρωσική πολεμική αεροπορία, σφυροκοπώντας θέσεις ισλαμιστών τρομοκρατών που υποστηρίζονται από την Τουρκία, διευκόλυνε τον στρατό της Συρίας να ανακαταλάβει την περιοχή Μπαγίρ Μπουτζάκ, που κατοικείται από Τουρκομάνους, η Άγκυρα ένοιωσε να χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια της. Για να μπορέσει να παγώσει ή να εκτρέψει τον ρου των εξελίξεων και να εμπλέξει το ΝΑΤΟ στα ύπουλα σχέδιά της, στις 24 Νοεμβρίου 2015 κατέρριψε ένα ρωσικό μαχητικό τύπου Su-24, προκαλώντας την αντίδραση της Ρωσίας, η οποία αντί να προβεί σε αντίποινα, καταρρίπτοντας κι αυτή ένα τουρκικό αεροσκάφος, εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση και ενίσχυσε τη στρατιωτική της παρουσία στη Συρία.

Την ίδια στιγμή, λαμβάνοντας αντίστοιχη αρμοδιότητα από την νόμιμη κυβέρνηση της Συρίας, η Ρωσία, δια στόματος Πούτιν, διακύρηξε ότι σε περίπτωση που εισέλθουν τουρκικά μαχητικά στον εναέριο χώρο της Συρίας, θα «πέσουν» πάνω σε βλήματα των S-400, που έχουν εγκατασταθεί στην περιοχή.

Το μεγάλο θύμα αυτής της υπόθεσης, είναι οι Τουρκομάνοι της Συρίας, τους οποίους η Τουρκία εξόπλισε και ενέπλεξε στα επεκτατικά της σχέδια, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι αυτοί να χάσουν τα σπίτια και τις ιδιαίτερες πατρίδες τους. Είναι καλό και ιδιαίτερα διδακτικό την περίπτωση των Τουρκομάνων της Συρίας, που πίστεψαν στα μεγάλα λόγια και έγιναν όργανα της Άγκυρας, χάνοντας άλλοι τη ζωή και άλλοι τα σπίτια και το βιός τους, να την μελετήσουν οι μουσουλμάνοι της Ελληνικής Θράκης. Είναι διδακτικό παράδειγμα γι’ αυτούς και δεν πρέπει να γίνονται θύματα μερικών εκατοντάδων εγκάθετων, που αμοίβονται με μαύρα λεφτά από το προξενείο της Κομοτηνής, για να τους παρασύρουν σε δρόμους που μπορεί να τους οδηγήσουν στην καταστροφή.

Επιστρέφοντας στη Συρία, την ώρα που διαβάζονται αυτές η γραμμές, η Άγκυρα νοιώθει να φεύγει για άλλη μια φορά το έδαφος κάτω από τα πόδια της. Τη φορά αυτή οι επιτελείς της Άγκυρας είδαν το στρατό της Συρίας να καταλαβάνει και να ελέγχει τον οδικό άξονα που οδηγεί από το Χαλέπι στην συνοριακή πύλη Οντζούπιναρ της Τουρκίας, από τον οποίο άξονα η Τουρκία τροφοδοτούσε με εφόδια, όπλα, πυρομαχικά και ανθρώπινο δυναμικό τους ισλαμιστές τρομοκράτες που δρουν στο έδαφος της Συρίας.

Μετά από αυτήν την εξέλιξη, το επόμενο βήμα που αναμένεται να γίνει, είναι η κατάληψη των πόλεων Αζάζ και Τζαραμπλούς από το στρατό της Συρίας και από δυνάμεις των Κούρδων, για να κλείσει ο περίφημος διάδρομος των 98χλμ, για τον οποίο η Τουρκία είπε ότι είναι «κόκκινη γραμμή» και να ενωθούν τα καντόνια Κομπάνι-Αφρίν, φέρνοντας τους Κούρδους ένα βήμα από τη Μεσόγειο.

Και επειδή υπάρχουν ενδείξεις ότι η Τουρκία ετοιμάζεται να εισβάλει με στρατό στο διάδρομο αυτό, για να αποτρέψει την συνένωση των κουρδικών καντονιών, εμείς να θυμίσουμε ότι όταν μπεις σε έναν βάλτο, όσο κινείσαι, άλλο τόσο χώνεσαι πιο βαθιά και πολύ δύσκολα ξεκολλάς και βγαίνεις απ’ αυτόν!

Ανλαντίν μι Αχμέτ;

Δημοσιεύεται στην εφημερίδα δημοκρατία

Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΣΤΕΚΕΤΑΙ, Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΥ ΕΠΙΜΕΝΕΙ

Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΣΤΕΚΕΤΑΙ, 

Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΥ ΕΠΙΜΕΝΕΙ

Κύριε διευθυντά, Οι παρακάτω Έλληνες μουσουλμάνοι, Πομάκοι στην καταγωγή, υπογράφουμε ένα κείμενο που ελπίζουμε να δημοσιεύσετε. Ευχαριστούμε,

Μεμεταλή Ιρφάν, Μάνταινα

ΤΟ ΑΙΜΑ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΑΘΩΩΝ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΑ ΝΤΡΟΠΗ

Βλέπουμε τον τελευταίο καιρό σε κανάλια και εφημερίδες όλο και πιο φοβερές αγριότητες από το εβραϊκό κράτος αλλά και από τζιχαντιστές της ISIS, σε βάρος αμάχων. Και με λύπη μας ακούμε καλόπιστους συμπολίτες μας να χρεώνουν σε όλους τους μουσουλμάνους τον φανατισμό και τη βαρβαρότητα των ανταρτών (σε Συρία – Ιράκ) που γυρίζουν τη Μέση Ανατολή πολλούς αιώνες πίσω. Πραγματικά δεν περιμέναμε ότι θα έπρεπε μια μέρα να απολογούμαστε για τέτοια γεγονότα. Θέλουμε να πιστεύουμε πως τουλάχιστον οι χριστιανοί συμπατριώτες μας μπορούν να δουν τη διαφορά ανάμεσα στο τι λέει μια θρησκεία και στο τι κάνουν οι άνθρωποι, ειδικά όταν αυτοί οι άνθρωποι δεν ξέρουμε από πού παίρνουν εντολές, χρήματα και όπλα. Πιστεύει κανείς στ’ αλήθεια ότι τα βασανιστήρια και οι δολοφονίες είναι για το Iσλάμ θεάρεστο πράγμα; Θέλουμε να δηλώσουμε σε όλους τους Έλληνες συμπατριώτες μας ότι οι μουσουλμάνοι της Θράκης – όχι μόνο οι Πομάκοι αλλά σχεδόν όλοι – είναι εναντίον των φανατισμών και των αγριοτήτων, από οπουδήποτε κι αν προέρχονται. Εμείς δεν κάνουμε διαχωρισμούς όπως κάνουν ορισμένοι παράγοντες του τουρκικού προξενείου της Κομοτηνής που βγήκαν με αφορμή τη Γάζα να καταδικάσουν «τις σφαγές σε βάρος Τούρκων και μουσουλμάνων» (δηλαδή για τους άλλους δεν πειράζει;). Για μας δεν υπάρχει θρησκεία που να βάζει στην άκρη την ανθρωπιά, κι αν υπάρχει τέτοια θρησκεία δεν μας αφορά. Το αίμα των αθώων που χύνεται είναι ίδια ντροπή για όλους!

Oι υπογράφοντες Ιρφάν Μεμεταλή, Σαμιέ Ι., Χουριέ Μ., Εμπρού Μ., Τζεμαλή Ι., Ερτζάν Ι., Σεμπαεδίν Ι., Χουσεΐν Μπ., Σιναν Σ., Σεμπαεδίν Κ.,

http://tourkikanea.gr/2014/08/pomak-15/

Η Σαμπιχά, ο ΣΥΡΙΖΑ και ο ασκός του Αιόλου

Η Σαμπιχά, ο ΣΥΡΙΖΑ 

και ο ασκός του Αιόλου

Η αντίστροφη μέτρηση για τις ευρωεκλογές έχει αρχίσει και εντελώς απροσδόκητα μαζί με την έναρξη της προεκλογικής περιόδου άνοιξε και το θέμα της μειονότητας της Θράκης, που είχε πολλά χρόνια να εμφανιστεί στο δημόσιο διάλογο.

Της Βασιλικής Σιούτη

Το θέμα, αναμφισβήτητα άνοιξε ο ΣΥΡΙΖΑ με τους χειρισμούς του και τώρα επιχειρεί να το κλείσει. Πρωταγωνίστρια εξίσου απροσδόκητα και μάλλον παρά τη θέλησή της , καθώς στοχοποιήθηκε άγρια, μία νέα γυναίκα Ρομά, η Σαμπιχά Σουλειμάν. Και από δίπλα, ο άλλος υποψήφιος του ΣΥΡΙΖΑ, Δημήτρης Χριστόπουλος, που δήλωσε ότι δύσκολα θα μπορούσε να είναι μαζί της στο ίδιο ψηφοδέλτιο και του οποίου οι θέσεις για τα μειονοτικά και εθνικά ζητήματα προκαλούν νέες αναταράξεις στο εσωτερικό του κόμματος.

Η Κουμουνδούρου επισήμως δηλώνει ότι θέμα αυτό έχει κλείσει, παρά τους κλυδωνισμούς που προκαλούσε μέχρι χθες.

Δεν είναι ωστόσο καθόλου σίγουρο ότι το θέμα αυτό θα υποχωρήσει, ή αν υποχωρήσει , ότι δεν θα ξαναεμφανιστεί πάλι μέχρι τις 25 Μαΐου. Κι αυτό γιατί άνοιξε ο ασκός του Αιόλου, φανερώνοντας την αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ στα εθνικά θέματα, για τα οποία δεν υπάρχουν με σαφήνεια διατυπωμένες θέσεις για πολλά κρίσιμα ζητήματα. Είναι γνωστό ότι στον ΣΥΡΙΖΑ υπάρχουν δύο (τουλάχιστον) πλευρές με αντικρουόμενες απόψεις. Με την είσοδο των «προσφύγων» του ΠΑΣΟΚ, η πλάστιγγα έγειρε πιο πολύ στη μια πλευρά, καθώς τα περισσότερα στελέχη και οι ψηφοφόροι που πήγαν στο ΣΥΡΙΖΑ ανήκουν κυρίως στην πάλαι ποτέ αριστερή πτέρυγα του ΠΑΣΟΚ (Σακοράφα, Κουρουπλής, Νέος Αγωνιστής κ.α) που έχει ψηλά στην ατζέντα της τα θέματα εθνικής ανεξαρτησίας. Η άλλη πλευρά, του πάλαι ποτέ Συνασπισμού όμως, (που ενισχύθηκε με στελέχη σαν τον Χριστόπουλο, της εκσυγχρονιστικής κεντροαριστεράς) και παθαίνει αλλεργία με τον προσδιορισμό «εθνικό», έχει μικρή επιρροή αριθμητικά, αλλά διαθέτει μεγάλη ισχύ στην κομματική γραφειοκρατία.

Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αποφύγει να ξεκαθαρίσει τις θέσεις του στα θέματα αυτά, ακριβώς επειδή διχάζουν το εσωτερικό του.

Αυτό όμως καθόλου δεν καθησυχάζει τους ψηφοφόρους του 2012, που διαπιστώνουν αυτές τις μέρες την αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ στο συγκεκριμένο ζήτημα, ενώ η Ν.Δ δείχνει διατεθειμένη να αξιοποιήσει το αναπάντεχο δώρο που της έκανε ο αντίπαλος.

Υπόθεση Σαμπιχά Σουλειμάν 

Η Σαμπιχά Σουλειμάν, δεν ήταν μια άγνωστη γυναίκα για τους δημοσιογράφους που έχουν ασχοληθεί με τα θέματα της μειονότητας. Έγινε όμως διάσημη εδώ και λίγες μέρες καθώς κατηγορήθηκε από τα τουρκογενή στελέχη της μειονότητας στη Θράκη και την «αντιπατριωτική» ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ, ως πράκτορας του ελληνικού κράτους στη μειονότητα και με συνοπτικές διαδικασίες, ενώ είχε ψηφιστεί, βγήκε από το ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ. Πριν από την επίσημη ανακοίνωση του κόμματος, ωστόσο, προηγήθηκαν δημόσιες δηλώσεις του –μέχρι τότε συνυποψηφίου της- Δημήτρη Χριστόπουλου, ο οποίος αποκάλυψε ότι εργάστηκε για την καθαίρεσή της, επειδή ήταν δύσκολο να συνυπάρχει μαζί της. (εδώ)

Ο Δ. Χριστόπουλος όπως επίσης ανέφερε, ρίχνοντας λάδι στη φωτιά που φούντωσε τη διένεξη, θεωρεί τη μειονότητα ένα συμπαγές «τούρκικο πράμα», ενώ η Σαμπιχά εναντιώνεται στο να θεωρούνται όλοι οι μειονοτικοί Τούρκοι και δηλώνει «Ελληνίδα Ρομά».

Κι όχι μόνο αυτό, αλλά έχει δραστηριοποιηθεί και για τη δημιουργία σχολείων στα οποία τα παιδιά των τσιγγάνων θα μαθαίνουν ελληνικά και όχι υποχρεωτικά τουρκικά. Αυτή η δράση της έχει ενοχλήσει, όχι μόνο το τουρκικό προξενείο στην Ξάνθη, αλλά και τα στελέχη της μειονότητας που αυτοπροσδιορίζονται ως Τούρκοι και αποκαλούν όλη τη μειονότητα τουρκική (σύμφωνα με τη συνθήκη της Λωζάννης, πάντως, είναι μουσουλμανική και όχι τουρκική). Η Σαμπιχά Σουλειμάν έχει κατηγορηθεί ότι προπαγανδίζει την ελληνική συνείδηση στους Ρομά και ότι η δράση της λειτουργεί διασπαστικά στη μειονότητα. Την άποψη αυτή συμμερίζονται και οι οργανώσεις του ΣΥΡΙΖΑ στη Ροδόπη και στην Ξάνθη. Δεν τη συμμερίζεται όμως, μεγάλο τμήμα του ΣΥΡΙΖΑ , αν και την υποστηρίζει ένα άλλο κομμάτι, που στηρίζει και τον Δ.Χριστόπουλο, ( ο οποίος ανήκει στον κύκλο Ροζάκη, Καμίνη, Αλιβιζάτου κ.α , ενώ στον ΣΥΡΙΖΑ θεωρείται «παιδί» του Γιάννη Μηλιού-, γνωστός για τις παρόμοιες απόψεις που εκφράζει στα εθνικά ( σχέδιο Ανάν, μακεδονικό κτλ).

Η κατηγορία του «πράκτορα της Ελλάδας» για τη Σαμπιχά, δεν ελήφθη στα σοβαρά στην αρχή στον ΣΥΡΙΖΑ. Έτσι , το κατηγορητήριο διευρύνθηκε με τους αντιπάλους της να μη διστάσουν να φτάσουν στα άκρα: εθνικίστρια, ακροδεξιά, έμμισθη του Εμφιετζόγλου, μέλος του Δικτύου 21 , άνθρωπος του Σαμαρά, χρυσαυγίτισσα… «Κάποιες λέξεις, όπως «Δίκτυο 21» τις άκουγε για πρώτη φορά, καθώς δεν είχε ιδέα περί τίνος πρόκειται» σχολιάζει άνθρωπος που έχει συνεργαστεί μαζί της.

Η δράση της Σαμπιχά είχε φιλοξενηθεί αρκετές φορές στον τύπο, διατυπώνοντας τα αιτήματα της για ελληνικά σχολεία και παιδικούς σταθμούς και παρουσιάζοντας τις δραστηριότητες για τις οποίες κατηγορήθηκε.

Ποιες «κατηγορίες» για τη Σαμπιχά επαληθεύονται

Από όλες τις κατηγορίες, πάντως, που διατυπώθηκαν για τη Σαμπιχά, από το ρεπορτάζ επαληθεύεται μόνο μία: ότι όντως οι δράσεις του συλλόγου της Σαμπιχά χρηματοδοτήθηκαν από την ελληνική κυβέρνηση. Ότι τα ελληνικά σχολεία και οι παιδικοί σταθμοί έγιναν με κυβερνητικά κονδύλια. . Πιο συγκεκριμένα: το 2004 στη διαχείριση των συγκεκριμένων κονδυλίων για τη μειονότητα βρέθηκε ένας δημοκρατικών πεποιθήσεων διπλωμάτης, που αρνήθηκε να ακολουθήσει την πεπατημένη, μοιράζοντας χρήματα στα γνωστά κέντρα και στα πατριδοκάπηλα ΜΜΕ. Προτίμησε τα κονδύλια αυτά να γίνουν ελληνικά σχολεία στις υποβαθμισμένες περιοχές της μειονότητας. Ανταποκρίθηκε λοιπόν θετικά στα αιτήματα του συλλόγου γυναικών Ρομά της Σαμπιχά, που έγινε το όχημα για τη δημιουργία τους. Τόσο ο συγκεκριμένος διπλωμάτης (που καμία σχέση δεν έχει με τη δεξιά και την ακροδεξιά) όσο και ο σύλλογος της Σαμπιχά, δέχθηκαν μεγάλο πόλεμο, πρώτα από ελληνικά κέντρα εξουσίας επειδή τα κονδύλια που σταμάτησαν να πηγαίνουν σε αυτούς που πήγαιναν . Στη συνέχεια κατηγορήθηκαν από τουρκικά κέντρα εξουσίας επειδή παρεμπόδιζαν τον εκτουρκισμό, πράγμα που εύλογα μπορεί να υποθέσει κανείς ότι ήταν μάλλον αλήθεια. Στη συνέχεια στο χορό αυτό μπήκαν κι άλλοι, επηρεαζόμενοι από τη μια ή την άλλη πλευρά, χωρίς οπωσδήποτε να εξυπηρετούν συμφέροντα όλοι. Στη συνέχεια, όταν ο συγκεκριμένος διπλωμάτης έφυγε από το πόστο αυτό, γρήγορα σταμάτησε η χρηματοδότηση του συλλόγου και έκλεισε ακόμα και ο ελληνικός παιδικός σταθμός για τα τσιγγανόπουλα. Όλα επέστρεψαν στην προηγούμενη κατάσταση και την «εκπαίδευση των μουσουλμανοπαίδων» ανέλαβε η Θάλεια Δραγώνα, η οποία ανέλαβε τη διαχείριση του πρότζεκτ (αρκετών εκατομμυρίων) του υπουργείου Παιδείας επί Γιώργου Παπανδρέου.

Η Σαμπιχά κυνηγήθηκε και στοχοποιήθηκε από στελέχη της τουρκογενούς μειονότητας , καθώς η τελευταία με τη συνδρομή του τουρκικού προξενείου στη Θράκη, επιδιώκει τον εκτουρκισμό όλης της μειονότητας, τσιγγάνων και πομάκων (με τους τελευταίους το έχει πετύχει σε μεγάλο βαθμό). Έχει σημασία να επισημανθεί ότι οι τουρκογενείς αποτελούν την «ελίτ» της μειονότητας –που υποστηρίζεται από την Τουρκία- και διαθέτει τη μεγαλύτερη ισχύ.

Τα παλιότερα χρόνια, ειδικά επί δεξιών κυβερνήσεων, οι μειονοτικοί όχι μόνο στερούνταν στοιχειωδών δικαιωμάτων, αλλά είχαν υποστεί και διώξεις. Η συμπεριφορά αυτή, όπως είναι λογικό, οδήγησε μεγάλο μέρος της μειονότητας στην αγκαλιά της Τουρκίας και έθρεψε τον τουρκικό εθνικισμό στην περιοχή. Από τότε βέβαια μέχρι σήμερα πολλά πράγματα έχουν αλλάξει, με τους Ρομά να παραμένουν πάντα οι πιο κατατρεγμένοι. Η Σαμπιχά Σουλειμάν δεν ήταν η πρώτη που μίλησε για την καταπίεση των Ρομά από την «ελίτ» της τουρκογενούς μειονότητας και για τον εξαναγκασμό τους σε εκτουρκισμό. Ήταν όμως η πρώτη φορά που ακούστηκε η φωνή μιας Ρομά από τη Θράκη στο Ευρωκοινοβούλιο και τον ΟΗΕ. Φτάνοντας εκεί που μέχρι τότε πήγαιναν μόνο μέλη της μειονότητας που αυτοπροσδιορίζονται ως Τούρκοι για να καταγγείλουν την Ελλάδα. Λογικό λοιπόν και απολύτως αναμενόμενο η Σαμπιχά μετά από αυτά, να γίνει για τους Τούρκους κόκκινο πανί.

Οι υπόλοιπες κατηγορίες πάντως, δεν τεκμηριώνονται. Καμία από τις δηλώσεις της Σουλειμάν κατά το παρελθόν δεν περιέχουν ακροδεξιές ή ρατσιστικές θέσεις, ή έστω βάσιμες υπόνοιες (όπως π.χ με τον Καρυπίδη).

Το ότι η Σαμπιχά είναι μέλος του Δικτύου 21 (που δεν υπάρχει) δεν στηρίζεται πουθενά και απορεί κανείς πως εκτοξεύονται τέτοιες κατηγορίες με ελαφριά καρδιά, μόνο και μόνο για να πλήξουν τον πολιτικό τους αντίπαλο (αφού έτσι τη βλέπουν) και μάλιστα μια γυναίκα Ρομά.

Σχετικά με τον χαρακτηρισμό της «ακροδεξιάς», πέρα από τη δική της κατηγορηματική διάψευση, κανείς δεν προσκόμισε ποτέ την παραμικρή δήλωση που να έχει κάνει και να παραπέμπει σε κάτι τέτοιο. 

Όσο αφορά τη «σχέση» με τον Τέρενς Κουίκ και τους Ανεξάρτητους Έλληνες - η οποία ούτε μεμπτή θα μπορούσε να είναι ούτε να αποτελεί ένδειξη «ακροδεξιάς ταυτότητας» (εδώ ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει αποκλείσει συνεργασία μαζί τους), αυτό που υπάρχει είναι ότι της είχε ζητηθεί μια συνάντηση από τον βουλευτή των ΑΝΕΛ, ώστε να ενημερωθεί για τη δράση της, την οποία είχε εξάρει στη Βουλή. Η Σαμπιχά, άλλωστε, όπως και η Κούνεβα, δεν ήταν στην αριστερά. Ως ακτιβίστριες επιλέχθηκαν για το ευρωψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ. 

Για σχέση με τον Εμφιετζόγλου η ίδια το διαψεύδει και αυτοί που το ισχυρίζονται δεν έχουν να παρουσιάσουν κανένα στοιχείο. Πληροφορίες, μάλιστα, αναφέρουν ότι έχει μάλλον κακές σχέσεις με το ίδρυμά του, γιατί όταν τους είχε ζητήσει να διαθέσουν ένα γυμναστήριο που είχαν για να κάνουν εκεί διάφορες δραστηριότητες και οι Ρομά, της το αρνήθηκαν.

Οι κατήγοροι της Σαμπιχά 

Ποιοι είναι οι κατήγοροι της όμως; Γιατί και αυτό έχει σημασία. Το μεγάλο βάρος αρχικά το σήκωσε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ στην Ξάνθη, Χουσείν Ζειμπέκ, ο οποίος είναι πομάκος, αλλά προτιμά να δηλώνει Τούρκος και διατηρεί άριστες σχέσεις με το τουρκικό προξενείο. Για τη ακρίβεια, θεωρείται πως είναι το στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ με τις στενότερες σχέσεις, ενώ αντιστρόφως ανάλογη, είναι η σχέση του στο παρελθόν με την αριστερά (κάτι που δεν θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί για άλλα στελέχη, όπως τον Αιχάν Καραγιουσούφ και κυρίως τον Μουσταφά Μουσταφά).

Ο Ζειμπέκ Χουσείν αμέσως μετά την υπερψήφιση της υποψηφιότητας της Σαμπιχά Σουλειμάν από την Κεντρική Πολιτική Επιτροπή, απείλησε ότι αν δεν την αποσύρουν θα φύγει αυτός από τον ΣΥΡΙΖΑ. Στη συνέχεια προέβη στους γνωστούς ισχυρισμούς και στις αστήρικτες κατηγορίες, για τις οποίες δεν προσκόμισε το παραμικρό στοιχείο.

«Προσωπικά εννοείται ότι δεν έχω κανένα πρόβλημα με την γυναίκα, όμως πολιτικά ανήκει στον ακροδεξιό χώρο, είχε σχέση με τους Ανεξάρτητους Έλληνες, τον Τέρενς Κουΐκ και όλους αυτούς και δεν ήταν ποτέ στον δικό μας χώρο» δήλωσε σε τοπικά ΜΜΕ.

« Η αλήθεια είναι ότι δεν έχω περισσότερες πληροφορίες γι’ αυτή την εξέλιξη ακόμη, όμως από αυτά που έμαθα υπήρξε μία λανθασμένη πληροφόρηση που οδήγησε σε λάθος εκτίμηση. Η ουσία είναι ότι τελικά δεν θα συμμετέχει στο ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ για τις ευρωεκλογές» είπε προκαταβάλλοντας την απόφαση του κόμματος του . 

Ο κ.Ζειμπέκ παρότι είναι υπέρ του αυτοπροσδιορισμού και κατά του ετεροπροσδιορισμού, χαρακτηρίζει την Σαμπιχά Σουλειμάν ακροδεξιά, αν και εκείνη το αρνείται. Η Σαμπιχά υποστηρίζει ότι ο Ζειμπέκ ξέρει ότι αν πει μόνο αυτά που θεωρεί κατηγορίες για εκείνη, «ότι δηλαδή θέλω ελληνικά σχολεία για τα παιδιά μας και να μην μας αναγκάζουν να γίνουμε Τούρκοι» δεν θα προκληθούν αρνητικές αντιδράσεις. «Με λέει «ακροδεξιά» για να με μισήσει η αριστερά» πιστεύει και υποστηρίζει ότι αν του ζητηθεί να το αποδείξει, δεν θα έχει τι να πει. Ως απόδειξη «παρουσιάζει μόνο ότι θέλω ελληνικά σχολεία. Μάλλον το να προωθείς τον εκτουρκισμό είναι αριστερό για τον Ζειμπέκ και το να ζητάς ελληνικά σχολεία, δεξιό».

Πολέμιος της υποψηφιότητας της Ρομά Σαμπιχά, όπως μόνος του έκανε γνωστό, ήταν και ο συνυποψήφιος της –μέχρι τότε- Δημήτρης Χριστόπουλος, που όπως αποκάλυψε εργάστηκε για την απόσυρσή της. Ο ίδιος μίλησε για τη μειονότητα ως ένα «συμπαγές τούρκικο πράμα». Η Σαμπιχά υπερασπίζεται το αντίθετο . Αρνείται να χαρακτηρίζουν τους τσιγγάνους Τούρκους. Η ίδια δηλώνει ελληνίδα Ρομά. Ο Δ.Χριστόπουλος πάντως, δεν υιοθέτησε τις κατηγορίες περί ακροδεξιάςκτλ. Υπήρξε σαφώς πιο προσεκτικός από τον Ζειμπέκ, ακόμα και από τον αρθρογράφο της Αυγής που υιοθέτησε άκριτα τις κατηγορίες.

Ο διευθυντής της Αυγής Νίκος Φίλης που ανήκει στην «αντιπατριωτική» πλευρά του παλιού Συνασπισμού-η οποία παθαίνει αλλεργία με απόψεις σαν της Σαμπιχά, αλλά και της πατριωτικής πτέρυγας που την πρότεινε, μπήκε και αυτός στον πόλεμο εναντίον της υποψηφιότητας της και των υποστηρικτών της στον ΣΥΡΙΖΑ.(βλέπε εδώ)

Ποια είναι η Σαμπιχά Σουλειμάν 

Στο βιογραφικό της γράφει : «Γεννήθηκα τον Ιανουάριο του 1977 στο Δροσερό, οικισμό Ρομά στην πόλη της Ξάνθης. Μέχρι τα 14 μου χρόνια οπότε και παντρεύτηκα, ταξίδεψα σε όλη τη Ελλάδα με την οικογένεια μου, πουλώντας λουλούδια σε εποχιακά πανηγύρια και γιορτές. Από το 2006 είμαι πρόεδρος του «Μορφωτικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Γυναικών Ρομά η Ελπίδα» που έχεις ως βασικό στόχο τη βελτίωση των συνθηκών ζωής για τους κατοίκους του Δροσερού. Έκτοτε έχω συμμετάσχει σε ευρωπαϊκά συνέδρια και φόρουμ υπερασπιζόμενη τα δικαιώματα των γυναικών Ρομά για μια καλύτερη και πιο αξιοπρεπή ζωή».

Η δράση της Σαμπιχά, την περίοδο που κατηγορείται από τους επικριτές της ως«πράκτορας του ελληνικού κράτους» στη μειονότητα, επικεντρώθηκε στην εκπαίδευση των παιδιών των Ρομά και στην ίδρυση ελληνικών παιδικών σταθμών, αλλά και στη βελτίωση των συνθηκών ζωής των Ρομά - ειδικά των γυναικών. Για τη δράση της αυτή πήρε πολλά βραβεία από διάφορους οργανισμούς.

Μία από τις πιο σημαντικές στιγμές στη ζωή της ήταν η ομιλία της στο 5ο συνέδριο του ΟΗΕ για τις μειονότητες, στη Γενεύη το 2012. Ομιλία που την κατέστησε οριστικά ανεπιθύμητο πρόσωπο για τους Τούρκους, που την κατηγόρησαν ότι ήταν βαλτή από το ελληνικό κράτος, Η Σαμπιχά Σουλειμάν κατήγγειλε στον ΟΗΕ τον υποχρεωτικό εκτουρκισμό των μουσουλμάνων της Θράκης , προκαλώντας έντονη ενόχληση στην Τουρκία:

«Ονομάζομαι Σαμπιχά Σουλεϊμάν, είμαι Μουσουλμάνα Ρομά από την Ξάνθη στην Ελλάδα και πρόεδρος του Συλλόγου Γυναικών Δροσερού «Η Ελπίδα». Ζητώ συγνώμη που δεν μπορώ να μιλήσω απ’ ευθείας σε κάποια από τις γλώσσες που χρησιμοποιούνται στο συνέδριο αλλά δεν τις έμαθα ποτέ. Η μητρική μου γλώσσα είναι ρομάνι, η γλώσσα των Τσιγγάνων. Πάρα ταύτα επειδή είμαι μουσουλμάνα της Θράκης υποχρεώθηκα να πάω σε σχολείο όπου διδάχθηκα μια τρίτη γλώσσα, τα τούρκικα. Αυτό κάνουν κάθε χρόνο εκατοντάδες Έλληνες πολίτες μουσουλμάνοι Ρομά με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε σήμερα μειονότητα εντός της μειονότητας. Το ίδιο συναίσθημα της μειονότητας μέσα στη μειονότητα το αισθανόμαστε σε κάθε βήμα μας μέσα στην κοινωνία. Οι μουσουλμάνοι τουρκικής καταγωγής προσπαθούν να μας επιβάλλουν εκτός από τη γλώσσα τους και την ταυτότητά τους. Ξοδεύουν πολλά λεφτά για να χτίσουν τζαμιά μέσα στους οικισμούς μας. Μας λένε ότι οι Τσιγγάνοι πεθαίνουν νέοι επειδή δεν είναι καλοί Τούρκοι και πιστοί μουσουλμάνοι. Εμείς, όμως, ξέρουμε ότι αυτό που χρειαζόμαστε είναι περισσότερα σχολεία και νοσοκομεία όχι τζαμιά που άλλωστε η Θράκη έχει πολλά. Εδώ και χρόνια επιμένουν να φτιάξουν σωματεία και να τα ονομάσουν "τουρκικά". Στη συνέχεια προσπαθούν να μας γράψουν σε αυτά τα σωματεία για να μας υποχρεώσουν κι εμάς να πούμε ότι είμαστε Τούρκοι. Πριν μερικά χρόνια το ελληνικό κράτος όρισε να πηγαίνουμε υποχρεωτικά σε νηπιαγωγεία. Οι τουρκικής καταγωγής Μουσουλμάνοι έφτιαξαν δικά τους νηπιαγωγεία όπου διδάσκονται μόνον τουρκικά. Μας πιέζουν να γραφτούμε σε αυτά τα νηπιαγωγεία. Θέλουμε να έχουμε καλή εκπαίδευση στη γλώσσα του κράτους που ζούμε. Το κράτος δεν κάνει αρκετά. Θέλουμε περισσότερα δημόσια σχολεία. Θέλουμε να μας προστατεύει επειδή είμαστε μουσουλμάνες γυναίκες με δικαιώματα που παραβιάζονται διαρκώς από ανθρώπους που νομίζουν ότι είναι δικαίωμά τους να φέρονται άσχημα στις γυναίκες τους. Περιμένουμε την πραγματική βοήθεια από το ελληνικό κράτος. Η Διακήρυξη του ΟΗΕ για τις μειονότητες λέει ότι πρέπει να γίνεται σεβαστή η ιδιαίτερη ταυτότητα και ο πολιτισμός μας. Αυτό δεν ισχύει μόνον για το κράτος στο οποίο ζούμε αλλά και για τους μειονοτικούς συμπολίτες μας. Οι τελευταίοι προσπαθούν να μας επιβάλλουν την τουρκική ταυτότητα αντί της δικής μας ταυτότητας των Ρομά. Δεν θέλουμε να αλλάξουμε τη δική μας ταυτότητα με μία άλλη. Θέλουμε να μας αφήσουν ήσυχους και να μην παίζουν πολιτικά παιχνίδια εις βάρος μας».

Σήμερα πρόσωπο που συνεργάστηκε μαζί της στη δημιουργία σχολείων για τους Ρομά λέει για αυτήν: «Η Σαμπιχά δεν είχε φιλοδοξία να εκπροσωπήσει καμία μειονότητα. Ήταν κοινωνικός ακτιβιστής του τόπου της. Κατάφερε για λίγο να στήσει στα πόδια της μια κοινωνία που κατέρρεε γύρω της. Ήταν συνεπώς «κακό παράδειγμα». Διότι δεν αποδέχθηκε το ρόλο του ανδράποδου που της επεφύλασσαν οι τοπικές αρχές της Ξάνθης και του μπαλώματος στη μειονότητα που της επεφύλασσε το προξενείο. Πέτυχε εκεί που όλοι απέτυχαν. Σήκωσε το κεφάλι στις αρχές που απλώς προσπαθούσαν να εξαγοράζουν την ψήφο των Ρομά στις εκλογές, αλλά και στο προξενείο. Διότι λειτουργούσε ως ερινύα στους πολιτικούς παράγοντες. Διότι ήταν γυναίκα».

Σήμερα η Σαμπιχά Σουλειμάν είναι 37 χρονών και τελειώνει το γυμνάσιο.

(εδώ η δημόσια δήλωσή της μετά την απόσυρση της υποψηφιότητας της)

Πως ξεκίνησαν όλα…

Στο ΣΥΡΙΖΑ υπάρχουν δύο αντίπαλες τάσεις σχετικά με τα εθνικά θέματα. Μία ας πούμε πιο «πατριωτική» και μία «αντιπατριωτική» οι οποίες βρίσκονται σε συνεχή διαμάχη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συμμετέχει όλος ο ΣΥΡΙΖΑ σε αυτή. Η πρώτη μιλάει για τη συνέχεια της αριστερής παράδοσης του ΕΑΜ ΕΛΑΣ, η άλλη προτάσσει τον διεθνιστικό της χαρακτήρα. Η μία αγαπά να μιλά για «εθνική ανεξαρτησία-λαϊκή κυριαρχία», η άλλη αγαπά να καταγγέλλει τον «ελληνικό εθνικισμό».

Η ηγεσία προσπαθεί να ισορροπήσει πάνω σε -όχι μόνο διαφορετικές, αλλά συχνά εχθρικές μεταξύ τους απόψεις. Όπως τότε με το σχέδιο Ανάν, που η μία πλευρά ήταν κατά και η άλλη υπέρ. Αντίθετες θέσεις όμως, έχουν και στα ελληνοτουρκικά, στο θέμα της ονομασίας της ΠΓΔΜ και σε πολλά άλλα.

Με το που ξεκίνησαν οι διεργασίες για τις υποψηφιότητες στο Ευρωψηφοδέλτιο, οι πιο ενεργοί των δύο πλευρών, (αμφότεροι στην προεδρική πλευρά) ετοίμασαν τις δικές τους προτάσεις. Οι δύο πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις των απέναντι «στρατοπέδων» είναι αυτές που έγιναν και η πέτρα του σκανδάλου. Η Σαμπιχά Σουλειμάν που προτάθηκε από την «πατριωτική» πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ και ο Δημήτρης Χριστόπουλος που προτάθηκε από την «αντιπατριωτική».

Η δεύτερη ομάδα -όπως εκ των υστέρων έγινε γνωστό- εξαρχής εργάστηκε όχι μόνο για την προώθηση της δικής της, αλλά και εναντίον της υποψηφιότητας της Σαμπιχά. Ωστόσο, όσο κόκκινο πανί ήταν η Σαμπιχά για τους τουρκογενείς του ΣΥΡΙΖΑ και τους «αντιπατριώτες» που την αποκαλούν «εθνικίστρια», τόσο κόκκινο πανί αποτελεί και για τους άλλους και ο Χριστόπουλος, που τον αποκαλούν «εθνομηδενιστή». 

Συγκεκριμένα, η Σαμπιχά λέγεται ότι ήταν πρόταση μέλους της Πολιτικής Γραμματείας, προσκείμενου στον Αλέξη Τσίπρα, που είχε και την υποστήριξη συμβούλου του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Χριστόπουλος θεωρείται παιδί του Γιάννη Μηλιού, με τον οποίο έχουν παρόμοιες θέσεις.

Η κομματική εφημερίδα Αυγή του Νίκου Φίλη, που ανήκει στην πλευρά που πολέμησε τη Σαμπιχά, σε άρθρο της προέβη σε πολύ βαριές κατηγορίες για τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και τους συνεργάτες του Α.Τσίπρα που τη στήριξαν (για τους οποίους οι πληροφορίες λένε ότι τα τουρκογενή στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ Θράκης ζητάνε «την κεφαλή τους επί πινακι» Στο άρθρο με τίτλο ¨Εκεί ψηλά στη Θράκη» έγραφε χαρακτηριστικά: «Το ερώτημα είναι: ποιος είχε τη φαεινή ιδέα να συμπεριφερθεί με την αραχνιασμένη νοοτροπία της ΕΥΠ και να υποβάλει στον ΣΥΡΙΖΑ, σχεδόν λάθρα, την υποψηφιότητα μιας μουσουλμάνας - Ρομά, που έχει υιοθετηθεί εδώ και χρόνια από την ελληνική Ακροδεξιάς;». Ο αρθρογράφος μάλιστα, υιοθετεί και τους αστήριχτους χαρακτηρισμούς περί ακροδεξιάς και αφήνει υπόνοιες περί νοοτροπίας ΕΥΠ για τον διπλωματικό σύμβουλο του Α.Τσίπρα, παλιό στέλεχος του ΚΚΕ, που φωτογραφίζει.

Τα στελέχη που «κατηγορούνται» από την Αυγή προτίμησαν να μην απαντήσουν επιθετικά, αλλά ήταν οι Πασοκογενείς που έθεσαν θέμα Χριστόπουλου, χαρακτηρίζοντας τις απόψεις του «επικίνδυνες και ακραίες» και προειδοποιώντας ότι θα στοιχίσουν στον ΣΥΡΙΖΑ καθώς ο δικός τους κόσμος «δεν τις αποδέχεται». Τελευταίο επεισόδιο, ήταν αυτό με τον υποψήφιο ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ που προέρχεται από το ΔΗΚΚΙ, τον συνταγματολόγο Ηλία Νικολόπουλο, ο οποίος δηλώνει ότι ανήκει στην «πατριωτική αντιιμπεριαλιστική αριστερά». Ο κ. Νικολόπουλος ζήτησε από τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ πριν οριστικοποιηθεί η υποψηφιότητα του, να του απαντήσουν αν υιοθετούν τις θέσεις Χριστόπουλου για την μειονότητα, καθώς σε αυτή την περίπτωση, θα αποσυρόταν. Ο ίδιος είπε στους συντρόφους του ότι τον διαβεβαίωσαν πως πρόκειται για προσωπικές απόψεις κι έτσι δέχθηκε τελικά. 

Η αρχή του μπλεξίματος με τη μειονότητα βρίσκεται στην τελευταία επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στη Θράκη. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ στις συνομιλίες του με τα στελέχη που αυτοπροσδιορίζονται ως Τούρκοι τους υποσχέθηκε ότι στο ευρωψηφοδέλτιο θα έβαζε κι έναν δικό τους. Στη συνέχεια έκπληκτοι άκουσαν ότι επέλεξε τη Ρομά Σαμπιχά που ήταν για αυτούς κόκκινο πανί. Προφανώς ο Αλέξης Τσίπρας δεν το έκανε για να τους προκαλέσει, αλλά από άγνοια για την κατάσταση εκεί.

Επικράτησε πανικός και παρότι πιο ψύχραιμες φωνές πρότειναν να προστεθεί άλλη μία υποψηφιότητα τουρκογενούς, ώστε να τηρηθεί η υπόσχεση, επιλέχθηκε ο δρόμος που υπέδειξε η «αντίπαλη» ομάδα, να εξοστρακιστεί η Ρομά και να μπει στη θέση της ο βοηθός του Χουσείν Ζειμπέκ, όπως τους πρότεινε ο βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Ξάνθης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ με τους χειρισμούς του πέτυχε να αλλάξει την ευνοϊκή μέχρι πρότινος για εκείνον ατζέντα, στρέφοντας τη δημόσια συζήτηση στα θέματα της μειονότητας που αποτελούν για εκείνον αδύνατο σημείο. Σήμερα επιχειρεί πανικόβλητος να το κλείσει, αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα τα καταφέρει γιατί μόλις άνοιξε τον ασκό του Αιόλου. 

Βασιλική Σιούτη

http://www.thepressproject.gr/article/60757

ΤΟ ΙΣΛΑΜ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ

ΤΟ ΙΣΛΑΜ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ 

(Μια ανοικτή πληγή)

Του Ανδρέα Κατσίφα 

Επιτίμου Αρεοπαγίτη

Μέσα στα παράδοξα και σαφώς απαράδεκτα που συμβαίνουν στη σύγχρονη Ελλάδα είναι και αυτό της ύπαρξης και συντήρησης ενός αναχρονιστικού και πλήρως αντισυνταγματι­κού θεσμού. Πρόκειται για την ύπαρξη και λειτουργία ενός δικαιοδοτικού οργάνου (μονομελούς δικαστηρίου) για ορισμένη κατηγορία Ελλήνων πολιτών, μουσουλμάνων το θρήσκευμα, και για ορισμένες υποθέσεις ιδιωτικού (αστικού) δικαίου. Είναι οι Μουφτήδες με τις από το νόμο παρεχόμενες σ’ αυτούς εξουσίες προς επίλυση διαφορών, οικογενειακής και κληρονομικής φύσης. Το πρόβλημα είναι άγνωστο στην πλειονότητα των Ελλήνων.

Με όσο πιο απλό τρόπο γίνεται, για να γίνει κατανοητό και από μη νομικούς, επιχειρώ να παρουσιάσω το θέμα και να προτείνω τις, κατά τη γνώμη μου, λύσεις.

Προηγουμένως πρέπει να παρατεθούν ορισμένα στοιχεία για την πληθυσμιακή σύνθεση της Δυτικής Θράκης, όπου το πρόβλημα είναι έντονο, και να γίνει μια συνοπτική αναφορά στην προϊστορία του θεσμού.

Η Δυτική Θράκη και οι κάτοικοι της – Οι Πομάκοι

Σύμφωνα με την επίσημη απογραφή του 2001 στη Δυτική Θράκη κατοικούν 335.000 Έλληνες πολίτες. Από αυτούς 241.000 είναι ελληνορθόδοξοι χριστιανοί και 114.000 μουσουλμάνοι. Τα ποσοστά με την πάροδο του χρόνου τείνουν να μεταβληθούν σε βάρος της ελληνοχριστιανικής πλειονότητας με τη μείωση των γεννήσεων, τη μετανάστευση και την ακολουθούμενη πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων. Από τους μουσουλ­μάνους οι τουρκόφωνοι ανέρχονται σε 54.000, οι Πομάκοι (που μιλούν βουλγαρικό ιδίωμα) σε 36.000 και οι Ρομά (Αθίγγανοι) σε 24.000. Αδιευκρίνιστο είναι το ποσοστό των εξισλαμισμένων Ελλήνων (εκουσίως ή αναγκαστικώς) της περιοχής που στην απογραφή φέρονται ως τουρκόφωνοι. Αν όμως λάβομε υπ’όψη το ποσοστό των γνησίων Τούρκων και αυτής της Τουρκίας, που δεν υπερβαίνει το 20%, σύμφωνα με τις τελευταίες στατιστικές και τις βιομετρικές έρευνες, το ποσοστό των τούρκικης καταγωγής Ελλήνων πολιτών της Δυτικής Θράκης δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο απ’ αυτό της Τουρκίας. Το υπόλοιπο τμήμα του πληθυσμού της Τουρκίας συντίθεται από Κούρδους, Αρμενίους, Έλληνες, Εβραίους, Ασσυρίους κ.λ.π.

Ιδιαίτερη περίπτωση για το μουσουλμανικό πληθυσμό της Θράκης αποτελούν οι Πομάκοι. Ο συνολικός αριθμός των Πομάκων της Ροδόπης ανέρχεται σε 135.000. Απ’ αυτούς το 75% ευρίσκεται στο έδαφος της Βουλγαρίας και το υπόλοιπο στην Ελληνική Θράκη με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση στο Νομό Ξάνθης (27.000). Κατά την κρατούσα άποψη αποτελούν απογόνους αρχαίου αυτόχθονος θρακικού λαού ορεσιβίων αγροτών και κτηνοτρόφων που δεν δέχθηκαν επιμειξίες και πολιτισμικές επικαλύψεις από την αρχή της ύπαρξης τους. Από τις πολλές γνώμες που διατυπώθηκαν κατά καιρούς για την καταγωγή τους εγγύτερη προς τα πράγματα είναι αυτή που τους θεωρεί απογόνους της αρχαίας θρακικής φυλής των Αγριάνων, που αποτελούσαν και επίλεκτο τμήμα του στρατού του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Οι ίδιο μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα ως εθνόσημο τους χρησιμοποιούσαν τη λέξη «Αγριάν». Στην παλιά Ξάνθη η συνοικία των Πομάκων ονομαζόταν «Αγριάν Μαχαλεσί» και στον Έβρο υπάρχει το τοπωνύμιο «Αγριάν Μπουναρί» (πηγή των Αγριάνων). Ετυμολογικώς το όνομα προέρχεται κατά μια άποψη από την παραφθορά των λέξεων «ιππομάχος» ή πόμαξ (πότης) ή από άλλες ξενικές όπως του βουλγαρικού ρήματοςpornagam (βοηθώ). Οι Πομάκοι ήσαν χριστιανοί ορθόδοξοι μέχρι του 14ου αιώνα, οπότε άρχισε ο σταδιακός εξισλαμισμός τους που ολοκληρώθηκε τον 19ο αιώνα. Παρά ταύτα οι Πομάκοι δεν απέβαλαν τελείως τις αναμνήσεις του ελληνοχριστιανικού παρελθόντος τους. Έτσι οι Πομάκοι της Βουλγαρίας, που δεν διακρίνει μεταξύ Πομάκων και λοιπών τουρκόφωνων, όταν μετά τη Συνθήκη του Βερολίνου η Ανατολική Ρωμυλία επιδικάστηκε στη Βουλγαρία, ανακήρυξαν αυτόνομη δημοκρατία σε 21 χωριά τους, αλλά ο βουλγαρικός στρατός τα προσάρτησε βίαια το 1883. Και μετά τη λήξη του Β “Παγκοσμίου Πολέμου οι Πομάκοι της Βουλγαρίας ζήτησαν την ενσωμάτωση τους στην Ελλάδα, που όμως αδιαφόρησε αν και μπορούσε να το επιτύχει λόγω της φιλοαξωνικής στάσης της Βουλγαρίας. Αν το αίτημα των βουλγαρικής υπηκοότητας Πομάκων γινόταν δεκτό η Ελλάδα θα αποκόμιζε πολλαπλά οφέλη, τόσο από τον έλεγχο ολόκληρου του ορεινού όγκου της Ροδόπης, που θα αποτελούσε φυσικό εμπόδιο για τον από Βορρά κίνδυνο, όσο και από την προφανώς ελληνική συνείδηση τιον αιτησάντων, που θα συνέβαλε στην αφύπνιση των αδελφών τους στην Ελληνική Επικράτεια και την αποφυγή του εναγκαλισμού τους από την τουρκική προπαγάνδα. Αλλά και από θρησκευτικής απόψεως η πατροπαράδοτη ανεκτικότητα των Ελλήνων στις ξένες θρησκείες, συνδυαζόμενη με ήπια μεταχείριση του φρονήματος των Πομάκων, θα είχε ως συνέπεια τη σταδιακή επανένταξη τους στην προηγούμενη πίστη τους. Τούτο γιατί ο εξισλαμισμός τους δεν είναι πολύ απομακρυσμένος, κατάλοιπα δε της χριστιανικής πίστης τους ευρίσκονται και σήμερα ενεργά, όπως η πίστη τους στον Άγιο Γεώργιο και άλλους χριστιανούς αγίους, που εκδηλώνεται με τάματα και εορτασμούς την ημέρα της εορτής τους.

Ειδικότερη περίπτωση αποτελούν οι Κιζιλμπάσηδες -Μπεκτασήδες, οι οποίοι διατηρούν ακέραια ορισμένα χριστιανικά έθιμα. Έτσι ιδιαίτερα τιμούν τον Άγιο Γεώργιο και την 15η Ιουνίου γιορτάζουν τους Σαράντα Μάρτυρες. Στη μεγάλη γιορτή τους (κιρκ κουρμπάνι) γίνονται ζωοθυσίες, λέγεται δε ότι πίνουν και ρακή, σταυρώνουν το ψωμί τους όταν το κόβουν, κάνουν σταυρούς στις κάλτσες τους, ανάβουν κεριά, τρώνε χοιρινό και πίνουν οινοπνευματώδη. Όλες οι τελετές τους έχουν μυστηριακό χαρακτήρα, μακρινή ανάμνηση των Ορφικών μυστηρίων. Το ίδιο συμβαίνει με τους τουρκόφωνους αθίγγανους, των οποίων το εορτολόγιο συμπίπτει εν πολλοίς με το χριστιανικό.

Σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» (7-8-2012) ο πολιτικός επιστήμων Κωνσταντίνος Χολέβας αναφέρει ότι μέσω του διαδικτύου ακούγονται φωνές από Πομάκους της Θράκης που βροντοφωνούν ότι είναι Έλληνες και όχι Τούρκοι, ότι επιθυμούν να διδάσκονται τα παιδιά τους τη μητρική (πομακική) γλώσσα αλλά και την ελληνική, τη γλώσσα της πατρίδας τους. Οι φωνές αυτές αποτελούν γέννημα του σπόρου που έρριξε η ηρωική δασκάλα κ. Χαρά Νικοπούλου, κόρη του Προέδρου του Αρείου Πάγου κ. Βασ. Νικοπούλου, και χρειάζονται ενίσχυση και κυρίως προστασία. Το κράτος πρέπει να επέμβει με δεδομένο ότι οι τουρκόφωνοι της Δυτικής Θράκης χαρακτηρίζονται με Συνθήκη ως θρησκευτική και όχι εθνική μειονότητα, εν αντιθέσει με τους Έλληνες της Πόλης, της ‘Ιμβρου και της Τενέδου. Από αυτό προκύπτει ότι και οι ίδιοι οι Τούρκοι κατά τη συνομολόγηση της σχετικής Σύμβασης δεν πίστευαν ότι οι τουρκόφωνοι, μη ανταλλάξιμοι, της Δυτικής Θράκης είναι Τούρκοι το γένος.

Πρόσφατα δημοσιεύματα στον ημερήσιο Τύπο αναφέρουν ότι οι Τούρκοι, αντιλαμβανόμενοι τον κίνδυνο διάσπασης – των τουρκόφωνων, των Πομάκων και των Αθίγγανων της Θράκης λόγο των διαφορετικών θρησκευτικών πεποιθήσεων τους, προσπαθούν να ενσωματώσουν όλους, με οικονομικά ανταλλάγματα σε ενιαία ισλαμική αίρεση με το όνομα “Σουλεϊμαντζήδες”.

Ανθρωπολογικώς, από βιομετρικές έρευνες, προέκυψε ότι οι Πομάκοι δεν έχουν τα ανατομικά χαρακτηριστικά των Τούρκων, από προσωπική δε αντίληψη γνωρίζω ότι τα πομακόπουλα από της γεννήσεως τους μέχρι του τέλους της παιδικής τους ηλικίας είναι πανέμορφα, συνήθως ξανθά, και οι στολές τους, όπως και των ενηλίκων ομοιάζουν με αυτές των λοιπών Θρακών. με εξαίρεση τη μαντίλα των γυναικών που αυτές φέρουν αναγκαστικά. Στο σπίτι τους και τις μεταξύ τους συζητήσεις ομιλούν το ιδιαίτερο γλωσσικό ιδίωμα τους. αλλά στο σχολείο ομιλούν τούρκικα που αναγκαστικά διδάσκονται.

Το πρόβλημα της ύπαρξης μεγάλου μουσουλμανικού πληθυσμού στη Δυτική Θράκη προέκυψε μετά την ανταλλαγή πληθυσμών (1923) μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, κατά την οποία εξαιρέθηκαν οι μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης και οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης. Η εξαίρεση ευνόησε την Τουρκία που έτσι μπορούσε να ασκήσει επιρροή δια της θρησκευτικής οδού επί ελληνικού εδάφους σε αντίθεση με την Ελλάσα που δεν μπορούσε να προστατεύσει την ελληνική μειονότητα με τα γνωστά αποτελέσματα της μείωσης μέχρι σημείου εξαφάνισης της, κατά παράβαση κάθε νομικής και ηθικής αρχης και δη αυτής της αμοιβαιότητας, την οποία η Ελλάδα ακολούθησε πιστά, σε αντίθεση με την Τουρκία που ουδέποτε τη σεβάστηκε.

Οι Διεθνείς και Διμερείς Συμβάσεις

Μετά τη σταδιακή απελευθέρωση ελληνικών εδαφών από τον τουρκικό ζυγό και την ενσωμάτωση του; στην ελληνική επικράτεια υπό τη γενική ονομασία «Νέες Χώρες», προέκυψε η ανάγκη της ομαλοποίησης των σχέσεων των δύο χωρών. Ελλάδας και Τουρκίας, όπως και της ρύθμισης των κοινωνικών συνθηκών και της προστασίας των διαφόρων μειονοτήτων που υπήρχαν στις χώρες αυτές, ιδίως μετά την εκούσια ή την αναγκαστική ανταλλαγή πληθυσμιακών ομάδων, που παλαιότερα επί Σουλτανικής εποχής ανήκαν στα διάφορα «μιλιές» με βάση κυρίως τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των μελών τους, υπό τις οποίες όμως συνήθως υποκρύπτονταν εθνολογική (φυλετική) Υαοορετικότητα. Έτσι διαδοχικά υπογράφηκαν διάφορες διμερείς ή διεθνείς Συνθήκες με τη συμμετοχή Ελλάδας και Τουρκίας οττως η από 20-6-1881 (Σύμβαση Κωνσταντινουπόλεως, κυρωθείσα με το νόμο ΠΛΖ/1882), η Συνθήκη του Λονδίνου (Μάϊος 1913). η Συνθήκη του Βουκουρεστίου (Ιούλιος-Αύγουστος 1913). η Σύμβαση Ελλάδος-Τουρκίας «περί Ειρήνης», άλλως Συνθήκη Αθηνών, κυρωθείσα με το νόμο ΔΣΙΓ/1913, η Σύμβαση Ανταλλαγής Πληθυσμών 123/25-8-1923), η Συνθήκη των Σεβρών και η Συνθήκη της Λωζάνης που κυρώθηκαν με τα νομοθετικά διατάγματα της 25/25-8-1923 και 29-9-1923. Οι «Νέες Χώρες» περιήλθαν στην Ελλάδα το 1881 (Θεσσαλία, Άρτα), το 1912-1913 (Μακεδονία, Ήπειρος, Κρήτη). Η ενσωμάτωση των Ιονίων Νήσων έγινε το 1864, της δε Δωδεκανήσου το 1947. Το περιεχόμενο των ανωτέρω Συνθηκών και Διμερών Συμβάσεων

.αφορούσε την προστασία των εκατέρωθεν μειονοτήτων ως προς τη θρησκεία, την εκπαίδευση, τη γλώσσα κ.λ.π. Περισσότερη ανάλυση δεν είναι αναγκαία, διότι θα ήταν μακρά και θα εξήρχετο από το πλαίσιο του παρόντος άρθρου. Εκείνο όμως που πρέπει να τονισθεί είναι ότι το όλον περιεχόμενο τους διαπνεόταν από την αρχή της αμοιβαιότητας, η παραβίαση της οποίας αποτελούσε κάι λόγο μονομερούς καταγγελίας, υπαναχώρησης και ακύρωσης των συμφωνηθέντων. Η αρχή αυτή διήκει σε όλο το δικανικό σύστημα της Ελλάδας (αρθρ. 28 παρ. Ι Συντ.) και αποτελεί βασικό κανόνα του Διεθνούς Δικαίου.

Με την εισαγωγή του Ελληνικού Αστικού Κώδικα (23-2-1946) καταργήθηκε, σύμφωνα με το άρθρο 6 του ΕΙΣΝΑΚ. το ιδιαίτερο νομικό καθεστώς των Ελλήνων Ισραηλιτών. Για τους Έλληνες Μουσουλμάνους δεν υπήρξε κάποια πρόβλεψη, γεγονός που οδήγησε ορισμένους Έλληνες νομικούς, όπως τον καθηγητή Εεώργιο Κουμάντο, αλλά και το Νομικό Συμβούλιο του Κράτος, με γνωμοδότηση των από τους έτους 1953, στην άποψη ότι η κατάργηση ιδιαίτερων δικαιϊκών καθεστώτων για όλες τις μειονοτικές ομάδες της Ελλάδας ήταν έστω και σιωπηρά γενική. Την αντίθετη άποψη διατύπωσε η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με την 322/1960 απόφαση του. Την άποψη αυτή υιοθέτησε και ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας με το άρθρο 8 του εισαγωγικού του Νόμου. Όμως και το άρθρο αυτό καταργήθηκε εμμέσως με το άρθρο μόνο του ν. 1920/1991 (άρθρο 9 της επι-κυρωθείσης ΠΝΠ).

Ο Ιερός Μουσουλμανικός Νόμος και η ισχύς του στα σύγ­χρονα μουσουλμανικά κράτη, στην Ευρώπη και στην Ελλάδα

Παγίως γίνεται δεκτό ότι ο Νόμος αυτός (σαρία, εκ του περσικούsarria) συντίθεται κατά βάση από τις στο Κοράνιο, το Ιερό Βιβλίο των Μουσουλμάνων, ρήσεις του Προφήτη Μωάμεθ, από τις οποίες ερμηνευτικώς συνάγονται διάφοροι νομικοί κανόνες, ρυθμιστικοί των κοινωνικών σχέσεων των πιστών ιδίως σε θέματα οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου, και, επιβοηθητικώς, από την Ιερή Παράδοση (σουνέτ), τις συνοδικές αποφάσεις των πρώτων μουσουλμανικών χρόνων και τις γνωμοδοτήσεις μεγάλων νομοδιδασκάλων του μουσουλμανισμού.

Η αυστηρότητα, η ακαμψία, το αδιάλλακτο και η αδυναμία προσαρμογής του στις σύγχρονες απαιτήσεις της κοινωνικής ζωής τον κατέστησαν δίκαιο απαρχαιωμένο, αναχρονιστικό και απολιθωμένο. Ως δίκαιο της παράδοσης (Χαντίθ) δεν παρίσταται ακέραιο και δεν έχει ενιαία εφαρμογή σε όλο το μουσουλμανικό κόσμο, λόγω της διαφορετικής απόκλισης των διαφόρων μουσουλμανικών αιρέσεων (Σουνίτες, Σιίτες, Χαναφίτες, Σαφηίτες. Μαλακίτες κ.λ.π.). Ακριβώς για τους λόγους αυτούς τα διάφορα μουσουλμανικά κράτη εγκαίρως αποσύνδεσαν τη θρησκεία από το κράτος και εισήγαγαν σύγχρονους κανόνες δικαίου για να ρυθμίσουν την κοινωνική ζωή του λαού τους. Έτσι στην Τουρκία με την εκκοσμίκευση που επιχείρησε και επέτυχε ο Κεμάλ από του έτους 1924 καταργήθηκε η εξουσία των ιεροδικών (κατήδων) να επιλύουν διαφορές μεταξύ Τούρκων υπηκόων, ανεξαρτήτως φυλής, γλώσσας και θρησκείας, αποτέλεσμα της καταργήσεως της συγκροτήσεως του τουρκικού κράτους με βάση τα μιλιέτ, από δε του έτους 1936 εισήχθη, κατά πιστή σχεδόν μετάφραση του Ελβετικού Αστικού Κώδικα σύγχρονο δικαιικό σύστημα για όλους τους πολίτες. Το ίδιο ισχύει και για τα Βαλκανικά κράτη, όπως η Αλβανία και η πρώην Ειουγκοσλαβία. που είχαν σοσιαλιστικά (ορθότερα: κομμουνιστικά) καθεστώτα. Γενικότερα από τις βαλκανικές και τις λοιπές ευρωπαϊκές χώρες μόνον στην Ελλάδα επιζεί και ισχύει η σαρία για το προσωπικό καθεστώς των Ελλήνων Μουσουλμάνων ως θλιβερό κατάλοιπο της Τουρκοκρατίας. Με εμφανή καθυστέρηση και μόνον από το έτος 1946 εισήχθη στην Ελλάδα σύγχρονης αντίληψης Αστικός Κώδικας. Με εξαίρεση ορισμένα φονταμενταλιστικά κινήματα, όπως των Μουζαχεντίν (Ιράν) και Ταλιμπάν (Αφγανιστάν) πλείστα μουσουλμανικά κράτη, ακολούθησαν το παράδειγμα της Τουρκίας, όπως η Ιορδανία (1951), η Συρία (1953). η Τυνησία (1956), το Ιράκ (1959) και το Μαρόκο (1959).

Το καθεστώς των Μουφτειών πριν και μετά το Νόμο 1920/1991

Κατά το διάστημα που οι «Νέες Χώρες» υπήγοντο στην οθωμανική διακυβέρνηση οι Μουφτήδες (εκ του περσικούmufti) ήταν μουσουλμάνοι θεολόγοι (ουλεμάνες, μουλάδες) και είχαν την ιδιότητα αυτή για ορισμένη περιφέρεια ύστερα από το διορισμό τους από τον Σεϊχ-ουλ-Ισλάμη, δηλαδή τον αμέσως μετά τον πρωθυπουργό στην κυβερνητική ιεραρχία υπουργό, που ήταν ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης της Οθωμανικής Τουρκίας και ταυτόχρονα υπουργός θρησκείας, Δικαιοσύνης και Παιδείας. Για το διορισμό του Μουφτή απαραίτητη ήταν η καλή γνώση του Ιερού Μουσουλμανικού Νόμου, η ευσέβεια των και η αποφοίτηση από ανώτατη ιερονομική σχολή δωδεκαετούς φοιτήσεως. Τα καθήκοντα του ήταν καθαρώς θρησκευτικά, γιατί ήταν ανώτερος θρησκευτικός ηγέτης (καθοδηγητής) των πιστών. Μεταξύ αυτών ήταν και σύνταξη επισήμων γνωμοδοτήσεων (φετφάδων) επί θρησκευτικών ή νομικών θεμάτων του Ιερού Μουσουλμανικού Νόμου, οι οποίες όμως δεν ήταν υποχρεωτικές για τον ιερονομικό δικαστή (καδή ή κατή), που μόνον αυτός είχε το δικαίωμα της απονομής της δικαιοσύνης με βάση τον ίδιο νόμο.

Η πρώτη μνεία του Μουφτή ως θρησκευτικού ηγέτη των Ελλήνων Μουσουλμάνων έγινε με τη συνθήκη της Κωνσταντινουπόλεως του 1881, η οποία προέβλεπε, μεταξύ άλλων, ότι “τα εγχώρια θρησκευτικά δικαστήρια θα εξασκώσι και εν τω μέλλοντι την δικαιοδοσίαν αυτών επί υποθέσεων καθαρώς θρησκευτικών”. Σ’εκτέλεση της Συμβάσεως αυτής εκδόθηκε ο νόμος ΑΛΗ/1882, ο οποίος προέβλεπε τα της εκλογής των Μουφτήδων και τις αρμοδιότητες τους. Ο νόμος αυτός αφο­ρούσε τους Μουφτήδες Λάρισας, Φαρσάλων, Τρικάλων και Βόλου. Ακολούθως με τη Συνθήκη των Αθηνών, συνομολογήθηκε η ισονομία των Ελλήνων Μουσουλμάνων με τους λοιπούς Έλληνες, ορίσθηκε δε ότι το όνομα του Σουλτάνου θα εξακολουθήσει να μνημονεύεται στις προσευχές των Μουσουλμάνων, ότι οι πνευματικοί ηγέτες τους θα τελούν υπό την εξάρτηση του στην Κωνστανινούπολη Σείχ-ουλ-Ισλαμάτου και ότι μετά την επιλογή του Αρχιμουφτή από το Βασιλέα των Ελλήνων και την ανακοίνωση της εκλογής στο Σείχ-ουλ-Ισλαμάτο, τούτο θα αποστέλει στον εκλεγέντα «Μανσούριον» και «Μουρασελέν» για να μπορεί να ασκεί τα καθήκοντα του. Ακόμα ορίστηκε ότι οι Μουφτήδες ασκούν δικαιοδοσία μεταξύ Μουσουλμάνων επί γάμων, διαζυγίων, διατροφών (νεφακά), επιτροπειών, κηδεμονιών, χειραφεσίας ανηλίκων και ισλαμικών διαθηκών. Ως προς τις κληρονομιές οι ενδιαφερόμενοι Μουσουλμάνοι μπορούν να προσφύγουν στο Μουφτή ως διαιτητή.

Ακολούθησε η έκδοση του νόμου ν.2345/1920 «περί προσωρινού Αρχιμουφτή και Μουφτήδων των εν των κράτει Μουσουλμάνων και περί διαχειρίσεως των περιουσιών των Μουσουλμανικών Κοινοτήτων». Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του νόμου αυτού είναι τα εξής : 1) Όσον αφορά τον Αρχιμουφτή. δεν φαίνεται να υλοποιήθηκε η σχετική διάταξη του, ούτε αυτή που προέβλεπε την ίδρυση στην Αθήνα Ιερατικής Μουσουλμανικής Σχολής. Έτσι είχαμε επιλογή Μουφτήδων Ελλήνων Μου­σουλμάνων, γηγενών ή εκ πολιτογραφήσεως, αποφοίτων ξένων ιερατικών σχολών, με όσες συνέπειες επάγεται τούτο. 2) Ουδεμία αναφορά στις προηγηθείσες Διεθνείς ή Διμερείς Συνθήκες γίνεται, ρητώς δε καταργήθηκε κάθε άλλη προηγούμενη διάταξη που ρύθμιζε τα αντικείμενα που ρυθμίζει ο νόμος αυτός. Έτσι και οι εν λόγω Συνθήκες, που ουδόλως μνημονεύονται στο νόμο ως πηγές των ρυθμίσεων του, στερήθηκαν της Συνταγματικής κυρώσεως τους (αρθρ. 28 Συντ.) και έχασαν την αυξημένη ισχύ τους έναντι των απλών νόμων. 3) Ορίσθηκε ο τρόπος επιλογής των Μουφτήδων με τη συμμετοχή όλων των Ελλήνων Μου­σουλμάνων, που ήσαν εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους της περιφέρειας του υπό εκλογή Μουφτή, κατ’ αντίθεση προς τα κρατούντα στην επίσημη και κρατούσα θρησκεία των Ελλήνων, το Ιερατείο της οποίας πάντοτε, από την εποχή του Αποστόλου Παύλου, διοριζόταν χωρίς τη συμμετοχή των λαϊκών. 4) Με την κατάργηση των προηγούμενων νόμων (και του νόμου ΑΛΗ/1882) απαλείφθηκε η άμεσος εμπλοκή “Μανσουρίων” και “Μουρασελέδων”, όπως και τα της μνημόνευσης του Σουλτάνου στις προσευχές των Ελλήνων Μουσουλμάνων. 5) Ορίστηκε ότι τόσον ο Αρχιμουφτής όσο και οι Μουφτήδες είναι δημόσιοι υπάλληλοι, αμειβόμενοι από το κράτος. 6) Διατηρήθη η δικαιοδοσία του Μουφτή επί των θεμάτων που προαναφέρθηκαν, με εξαίρεση τα της διαιτησίας του Μουφτή ως προς τις κληρονομικές υποθέσεις, που υπήχθη αμέσως σ’ αυτόν. 7) Εις όλες τις επί μέρους εξουσίες του Μουφτή προς επίλυση διαφορών μεταξύ Ελλήνων Μουσουλμάνων ορίσθηκε ότι αυτές πρέπει να διέπονται από τον Ιερό Μουσουλμανικό Νόμο και 8) Ορίστηκε ότι για να είναι εκτελεστές οι σχετικές αποφάσεις του Μουφτή και να αποτελούν δεδικασμένο πρέπει να κηρυχθούν εκτελεστές από το Μονομελές Πρωτοδικείο της περιφέρειας του Μουφτή. Το δε Πρωτοδικείο δεν μπορεί να εξετάσει άλλο παρά μόνον αν η απόφαση εκδόθηκε μέσα στα όρια της δικαιοδοσίας και χωρίς να εξετάζεται το περιεχόμενο της. Η τελευταία αυτή διάταξη ως προς την ανυπαρξία δυνατότητας έρευνας του Πρωτοδικείου ως προς το περιεχόμενο προστέθηκε με τον αναγκαστικό νόμο 372/1936.

Σήμερα στην Ελλάδα ισχύει η από 24-12-1990 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ) που κυρώθηκε με το νόμο 1920/1991.

Με την ΠΝΠ : 1) Καταργήθηκε ο νόμος 2345/1920 και, κάθε άλλη διάταξη που αφορούσε αντικείμενα που ρυθμίζονται με την ΠΝΠ (άρθρο 9 παρ. 1). 2) Η εκλογή των Μουφτήδων γίνεται πλέον χωρίς τη συμμετοχή του λαϊκού στοιχείου, με τη συμβουλευτική και μόνον συμμετοχή στη διαδικασία της εκλογής δέκα μελών της Ελληνικής Μουσουλμανικής Κοινότητας, θρησκευτικούς λειτουργούς και εξέχοντες Έλληνες μουσουλμάνους πολίτες, ακόμη και σε περίπτωση μη συμμετοχής μουσουλμάνων την οικεία επιτροπή υπό τον αρμόδιο Νομάρχη. 3) Ο Μουφτής που διορίζεται έχει την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου, όπως και υπό το προηγούμενο καθεστώς, δίδει τον όρκο του δημοσίου υπαλλήλου, με θέση και αποδοχές γενικού διευθυντή και έχει τις κατά το Σύνταγμα και τους νόμους υποχρεώσεις των δημοσίων υπαλλήλων. 4) Ο Μουφτής ασκεί, όπως και υπό το προηγούμενο καθεστώς, δικαιοδοσία επί γάμων, διαζυγίων, διατροφών, επιτροπειών, κηδεμονιών, χειραφεσίας ανηλίκων, ισλαμικών διαθηκών και της εξ αδιαθέτου διαδοχής, εφ’ όσον οι σχέσεις αυτές διέπονται από τον Ιερό Μουσουλμα­νικό Νόμο. Και 5) Διατηρείται η ανάγκη της κηρύξεως ως εκτελεστής (κατ’ακριβολογία της επικυρώσεως) των αποφάσεων από το Μονομελές Πρωτοδικείο, που ερευνά μόνον αν η απόφαση εκδόθηκε μέσα στα όρια της δικαιοδοσίας του Μουφτή και αν οι διατάξεις που εφαρμόστηκαν αντίκεινται στο Σύνταγμα. Κατά της αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου χωρεί προσφυγή ενώπιον του οικείου Πολυμελούς Πρωτοδικείου, κατά της αποφάσεως του οποίου δεν χωρεί ένδικο μέσο τακτικό ή έκτακτο. Η ΠΝΠ με το περιεχόμενο που αναφέρθηκε αποτελεί κάποια πρόοδο σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, δεν επιλύει όμως τα προκύπτοντα προβλήματα, όπως κατωτέρω εκθέτω.

Τα προβλήματα αυτά είναι τα εξής :

Ως προς την ιδιότητα του Μουφτή ως δικαστή

Σύμφωνα με τα άρθρα 87και επ. του Συντάγματος, αλλά και των προϊσχυσάντων, η δικαιοσύνη (στην Ελλάδα) απονέμεται από τακτικούς δικαστές, που έχουν λειτουργική και προσωπική ανεξαρτησία, και πρέπει να τηρούν το Σύνταγμα και τους νόμους και να μη συμμορφώνονται με αντισυνταγματικές διατάξεις. Έτσι έχουν ισοβιότητα, που εξικνείται μέχρις ενός ορίου ηλικίας (65 ετών μέχρι τον βαθμό του Εφέτη και 67 για τους ανώτερους βαθμούς) και έχουν ιδιαίτερη μισθολογική μεταχείρηση. Παρατηρείται, συνεπώς, μια κραυγαλέα αντίθεση μεταξύ της ως άνω ρυθμίσεως του ν. 1920/1991 και αυτής του Συντάγματος αφού ένας, διοικητικός υπάλληλος, για τον οποίο δεν ορίζεται όριο ηλικίας, ασκεί δικαιοδοσία επί Ελλήνων πολιτών που ανεξαρτήτως θρησκεύματος έχουν την προσήκουσα προστασία από το Σύνταγμα και τους νόμους που υλοποιούν την συνταγματική επιταγή. Πέραν όμως αυτών η με απλό νόμο ονομασία του Μουφτή ως δικαστή προσκρούει και σε άλλες διατάξεις του Συντάγματος, όπως αυτές του άρθρου 4 παρ. 1 και 2 που ορίζουν ότι οι Έλληνες και Ελληνίδες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου και έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις. Ερμηνευτικώς έχει γίνει δεκτό ότι απόκλιση από την αρχή της ισότητας είναι επιτρεπτή από λόγους γενικού (δημοσίου ή κοινωνικού) συμφέροντος που στην προκείμενη περίπτωση δεν υπάρχουν. Επίσης παραβίαση του Συντάγματος (αρθρ. 5 παρ. 2 που θεσπίζει την απόλυτη προστασία της ζωής. της τιμής και της ελευθερίας των Ελλήνων πολιτών, χωρίς διάκριση φυλής, γλωσσικών και θρησκευτικών πεποιθήσεων, με εξαιρέσεις όταν προβλέπεται από διεθνές δίκαιο. Και με τη διάταξη τονίζεται η ως άνω αυτονομία. Με όλο αυτό γίνεται φανερό ότι υπάρχει μια διακριτή μεταχείριση των Ελλήνων Μουσουλμάνων, που μπορούν να δικάζονται από ομοθρήσκους τους δικαστές (Μουφτήδες) έναντι των λοιπών Ελλήνων, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, που υποχρεωτικά δικάζονται από τακτικούς δικαστές που μπορεί να είναι ή μην είναι ομόθρησκοι τους. Την αντισυνταγματικότητα της αναθέσεως δικαστικών καθηκόντων από Μουφτή επισημαίνει και το Συμβούλιο της Επικρατείας με την 1033/2001 απόφασή του βάσει όλων των Συνταγμάτων από του έτους 1844 μέχρι σήμερα.

Ως προς το εφαρμοζόμενο ή εφαρμοστέο από το Μουφτή δίκαιο,

Με την υιοθέτηση του Ιερού Μουσουλμανικού Νόμου απο τον Έλληνα νομοθέτη ο Νόμος αυτός αποτελεί εσωτερικό (εθνικό) δίκαιο και ο Έλληνας τακτικός δικαστής που καλείται κηρύξει εκτελεστή την απόφαση του Μουφτή (άρθ. 5 παρ. 3 του νόμου 1920/1991) πρέπει να τον γνωρίζει κατά τον ισχύοντα κανόνα του ρωμαϊκού δικαίου) jura novit curia. Όμως δεν υπάρχει κωδικοποίηση του εφαρμοστέου μουσουλμανικού δικαίου, αλλά και αν υπάρξει θα πρέπει να περιλάβει όλες τις αποκλίσεις του πράγμα σχεδόν αδύνατο. Ενδεικτικό της αδυναμίας αυτής αποτελεί η σύσταση, σε εκτέλεση σχετικού όρου της Συνθήκης της Λωζάνς (1923), μικτής επιτροπής για την καταγραφή των εθίμων της μουσουλμανικής μειονότητας που απορρέουν από συγγεκριμένες θρησκευτικές πρακτικές, που όμως ουδέποτε συνήλθε. Το έθιμο αποτελεί πηγή του δικαίου και στο δικαιϊκό σύστημα της Ελλάδας (άρθ. 1 ΑΚ). Οι διατάξεις του ν. 1920/1991 είναι καθαρώς δικονομικές, δηλαδή καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο ο δικαστής (εν προκειμένω ο Μουφτής) θα λύσει τη διαφορά. Η λύση όμως προϋποθέτει την ύπαρξη διατάξεως ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε και αυτή θα πρέπει να αναζητηθεί στη σαρία, που κατά περιεχόμενο χαρακτηρίζεται απροσδιόριστη (Αθηνά Κοτζαμπάση, καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ). Πέραν αυτών ο Ιερός Μουσουλμανικός Νόμος ως ειδικό δίκαιο είναι στενώς εφαρμοστέος και ανεπίδεκτος διασταλτικής ερμηνείας ή ανάλογης εφαρμογής. Η αδυναμία αυτή ισχύει και σε άλλα πεδία του μουσουλμανικού δικονομικού δικαίου που εφαρμόζει ο Μουφτής, όπως π.χ. το βάρος κάθε αποδεικτικού μέσου, που στον Ιερό Νόμο (όπως αυτός ίσχυε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία) δίδεται περισσότερη βαρύτητα στη μαρτυρία του άνδρα έναντι της γυναίκας, το απαράδεκτο της έγγραφης απόδειξης όταν δεν συνδυάζεται με μαρτυρική κατάθεση κ.λ.π.

Ως προς τα υποκείμενα στη δικαιοδοσία του Μουφτή πρόσωπα – Διεθνείς προεκτάσεις

Στο ν. 1920/1991, όπως και στους προϊσχύσαντες, ορίζεται ότι στη δικαιοδοσία του Μουφτή ανήκουν οι Έλληνες μουσουλμάνοι της περιφέρειας του. Δημιουργείται όμως ένα κενό για το τι ισχύει για τους Έλληνες μουσουλμάνους των λοιπών περιοχών της Ελλάδας, όπου δεν υπάρχουν Μουφτείες, όπως και για τους άλλων εθνικοτήτων μουσουλμάνους (Αιγυπτίους, Τυνησίους, Τούρκους, Πακιστανούς, Παλαιστίνιους κ.λ.π.) κατοίκων της Ελλάδας. Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο από την ύπαρξη Ελλήνων μουσουλμάνων εργαζομένων σε ευρωπαϊκή χώρα, το οποίο εντόπισε στη Γερμανία ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Regensburg Peter Gottwald) και με γνωμοδότηση του επισημαίνει την ανισότητα της μεταχειρίσεως των γυναικών στο μουσουλμανικό γάμο και τη χαρακτηρίζει αναχρονιστική, δεχόμενος εμμέσως ότι ο μουσουλμανικός νόμος δεν μπορεί να ισχύσει στη Γερμανία, ούτε σε Έλληνες μουσουλμάνους που κατοικούν σ’αυτή.

Ως προς την τοπική αρμοδιότητα του Μουφτή να λύσει ως δικαστής διαφορά αστικής φύσεως

Είναι φανερό ότι οι προαναφερθείσες Διεθνείς και Διμερείς Συμβάσεις αφορούσαν τις εδαφικές περιοχές του Ελλαδικού χώρου που απελευθερώθηκαν από τους Τούρκους (τις «Νέες Χώρες») και δεν είχαν σχέση με άλλες περιοχές, όπως τα Ιόνια Νησιά, η Δωδεκάνησος και η Κρήτη, οι οποίες δεν περιήλθαν στην Ελλάδα από την Τουρκία, αλλά από άλλα καθεστώτα και συνεπώς από άλλα δικαιϊκά συστήματα στα οποία δεν είχε εφαρμογή ο Ιερός Μουσουλμανικός Νόμος, ούτε υπήρχε κάποια σχετική πρόβλεψη στις Συνθήκες Παραχώρησης. Παρά ταύτα υπήρξαν και μερικές εσφαλμένες αποφάσεις Ελληνικών δικαστηρίων που δέχθηκαν το αντίθετο. Το μεγαλύτερο όμως σφάλμα ανήκει στον Έλληνα νομοθέτη του νόμου 1920/1991 που επικύρωσε το άρθρο 5 της ΠΝΠ, με το οποίο δεν γίνεται η σχετική διάκριση. Ανοίγεται έτσι η Κερκόπορτα για την ίδρυση και άλλων Μουφτειών. πέραν αυτών που υπάρχουν, κατ’ απαίτηση των στην Ελλάδα μουσουλμάνων οικονομικών προσφύγων, εν πολλοίς παρανόμων, με την επίκληση της αρχής της ίσης μεταχείρισης υπό το βλέμμα και την πίεση ισχυρών μουσουλμανικών κρατών, όπως η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, το Μαρόκο, η Λιβύη και κυρίως η Τουρκία που θα σπεύσει να εκμεταλλευθεί το γεγονός, υπό την προσχηματική επίκληση θρησκευτικού ενδιαφέροντος, ουσιαστικώς όμως για τη δημιουργία στην Ελλάδα εστιών εθνικών κινδύνων.

Ως προς τις εκδιδόμενες από το Μουφτή αποφάσεις

Σύμφωνα με το άρθρο 93 παρ. 3 του Συντάγματος κάθε δικαστική απόφαση πρέπει να είναι ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη. Πάγίως γίνεται δεκτό ότι η δικαστική απόφαση αποτελείται από το ιστορικό, το αιτιολογικό και το διατακτικό της. Το αιτιολογικό συνίσταται στην (ορθή) υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών που δέχθηκε ως αποδεδειγμένα το δικαστήριο στον κανόνα ουσιαστικού δικαίου που έκρινε ότι έχει εφαρμογή στη συγκεκριμένη περίπτωση. Έτσι και στην απόφαση του Μουφτή πρέπει να αναφέρεται και ο κανόνας αυτός. Αλλά αν ο κανόνας αυτός δεν είναι ορισμένος και μάλιστα αποδεκτός από όλες τις μουσουλμανικές αιρέσεις, τότε δεν υπάρχει αιτιολογία και η απόφαση είναι ανύπαρκτη, ως προσκρούουσα στην ως άνω συνταγματική επιταγή. Πέρα όμως απ’ αυτό η εκδίκαση μιας υπόθεσης σοβαρού αντικειμένου, όπως η λύση του γάμου με αντιδικία των συζύγων, από μονομελές δικαστήριο (από μόνο το Μουφτή), κατ’ αντίθεση προς τα ισχύοντα στο ελληνικό δικονομικό δίκαιο, που επιβάλλει την εκδίκαση από πολυμελές δικαστήριο, όπου με την ανταλλαγή τυχόν διαφορετικών απόψεων των μελών του, τόσο κατά την εκτίμηση του αποδεικτικού υλικού όσο και για την ερμηνεία του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, εξασφαλίζεται η ορθότερη κατά το δυνατό κρίση, συνεπάγεται τον κίνδυνο εκδόσεως μη ορθής απόφασης. Ο κίνδυνος αυτός μεγιστοποιείται εκ του ότι οι αποφάσεις του Μουφτή όταν κηρυχθούν εκτελεστές δεν υπόκεινται σε ένδικα μέσα (έφεση, αναίρεση) σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 3 του ν. 1920/1991, απαγόρευση που δεν ισχύει κατά κανόνα για τις αποφάσεις των πολιτικών δικαστηρίων. Δημιουργείται έτσι και μια άλλη περαιτέρω διάκριση μεταξύ Ελ­ήνων Μουσουλμάνων και των άλλων Ελλήνων. Αλλά και η εκδίκαση υποθέσεων αστικού χαρακτήρα από πρόσωπο που στερείται των προσόντων δικαστού, όπως αυτά διαγράφονται από τις εθνικές νομοθεσίες, προσκρούει αμέσως και ευθέως στο άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης της Ρώμης για τα ανθρώπινα δικαιώματα που ισχύει από του έτους 1953. Στο άρθρο αυτό γίνεται λόγος για το δικαίωμα κάθε προσώπου να δικαστεί η υπόθεση του δίκαια, δημόσια και μέσα σε εύλογη προθεσμία από ανεξάρτητο και από αμερόληπτο δικαστήριο. Σχετικό και το άρθρο 5 της Σύμβασης, με το οποίο αναγνωρίζεται μεταξύ των συζύγων ισότητα δικαιωμάτων και καθηκόντων αστικού χαρακτήρα, όσο και στις σχέσεις με τα παιδιά τους. ως προς το γάμο κατά τη διάρκεια του και τη λύση του. Πέραν της διατάξεως αυτής η εν λόγω ισότητα διασφαλίζεται και με το άρθρο 21 του Συντάγματος.

Ως προς την κήρυξη εκτελεστής της απόφασης του Μουφτή

Από τη διάταξη του άρθρου 5 της ΠΝΠ./1990 προκύπτει ότι το μονομελές πρωτοδικείο, προκειμένου να κηρύξει εκτελεστή την απόφαση του Μουφτή, οφείλει να ερευνήσει, εκτός του αν η απόφαση εκδόθηκε μέσα στα όρια της δικαιοδοσίας του, όπως ίσχυε προηγουμένως, αλλά και αν τηρήθηκαν οι συνταγματικές επιταγές ως προς τις εφαρμοσθείσες διατάξεις. Απ’ αυτό προκύπτει το μεν ότι οι διατάξεις αυτές πρέπει να μνημονεύονται στην απόφαση, με τις δυσχέρειες που ήδη επισημάνθηκαν, το δε να μην αντίκεινται στο Σύνταγμα. Εκ του ότι υπόκειται στον έλεγχο του Μονομελούς Πρωτοδικείου η συνταγματικότητα του ουσιαστικού νόμου που εφάρμοσε ο Μουφτής, προκύπτει περαιτέρω ότι ο Μουφτής πρέπει να γνωρίζει, όχι μόνο το μουσουλμανικό δίκαιο, αλλά και αυτό του Συντάγματος και των εκτελεστικών αυτού νόμων. Όμως τέτοια προϋπόθεση δεν περιλαμβάνεται στα προσόντα διορισμού του. Εν όψει μάλιστα του ότι οι αποφάσεις του Μουφτή δεν υπόκεινται σε ένδικα μέσα (τακτικά ή έκτακτα) θα πρέπει το Μονομελές Πρωτοδικείο να αρνηθεί την κήρυξη της απόφασης του Μουφτή ως εκτελεστής, αν από το περιεχόμενο της προκύπτει φανερή δυσαρμονία προς το κοινό περί δικαίου αίσθημα. Τούτο προκύπτει εκ του ότι στο νεότερο αυτό νόμο (ΠΝΠ) δεν επαναλήφθηκε η προηγούμενη δέσμευση του Μονομελούς Πρωτοδικείου να μην ερευνά το περιεχόμενο της απόφασης του Μουφτή. Συμπερασματικά η ως άνω διάταξη της ΠΝΠ ενέχει και το σπέρμα της αυτοαναιρέσεως, αφού, όπως και πιο κάτω εκθέτω, όλες οι δικαιοδοτικές εξουσίες του Μουφτή αντίκεινται στο Σύνταγμα.

Οι επί μέρους δικαιοδοτικές εξουσίες του Μουφτή

1. Γάμος μεταξύ μουσουλμάνων Ελλήνων, εφ Όσον διέπον­ται από τον Ιερό Μουσουλμανικό Νόμο Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει δεκτά, κατά το μουσουλμανικό δίκαιο ο γάμος αποτελεί σύμβαση ιδιωτικού δικαίου και συνάπτεται ύστερα από πρόταση του ενός συμβαλλομένου προς τον έτερο και αποδοχή της πρότασης από τον άλλο στο όνομα του Αλλάχ, παρουσία δύο μαρτύρων και με καθορισμό ενός χρηματικού ποσού, δίκην προικός, που ο σύζυγος υποχρεούται να δώσει στη γυναίκα σε περίπτωση λύσης του γάμου λόγω διαζυγίου ή θανάτου (νικιάχ). Μέχρις αυτού του σημείου δεν υπάρχει πρόβλημα αντισυνταγματικότητας ή αντιθέσεως στα χρηστά ήθη ή τη δημόσια τάξη. Τα προβλήματα προκύπτουν εκ του ότι δεν είναι απαραίτητη κατά τη σύναψη του γάμου η αυτοπρόσωπη παρουσία της γυναίκας, έστω και ενήλικης, αλλά μπορεί να εκπροσωπείται από στενό άρρενα συγγενή της. Έτσι όμως προκύπτει το ενδεχόμενο της συνάψεως γάμου από μόνη τη συμφωνία γαμπρού και συγγενούς της νύφης, που υπό τις συνθήκες της διαβιώσεως της δεν μπορεί να αντιδράσει. Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα προκύπτει από το γεγονός ότι κατά τον Ιερό Μουσουλμανικό Νόμο επιτρέπεται η πολυγαμία και μάλιστα μόνον από την πλευρά του άντρα, που μπορεί να τελέσει γάμο και να έχει συγχρόνως μέχρι τέσσερις συζύγους. Στην περίπτωση αυτή υπάρχει άμεση και βάναυση προσβολή των χρηστών ηθών και της δημοσίας τάξεως, αφού η διγαμία όχι μόνον αποτελεί κώλυμα συνάψεως γάμου, όχι μόνο λόγο διαζυγίου αλλά και ποινικό αδίκημα, σύμφωνα με το άρθρο 356 του ΠΚκαι ισχύει για όλους τους Έλληνες ανεξαρτήτως θρησκεύματος. Συνεπώς ο Μουφτής επικυρώνοντας ή χορηγώντας άδεια τελέσεως και νέου γάμου σε ήδη έγγαμο άνδρα διαπράττει το (ως άνω έγκλημα ως άμεσος συνεργός του δράστη της διγαμίας. Από τα παραπάνω προκύπτει και ανισότητα της μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε βάρος των γυναικών μη ανεκτή στη σύγχρονη κοινωνική ζωή και ευθεία παραβίαση της οικείας συνταγματικής διάταξης.

2. Διαζύγια

Προβλέπονται δύο τρόποι λύσεως του γάμου με διαζύγιο. Η συναινετική λύση και η αποπομπή. Η συναίνεση (hul) δεν παρουσιάζει προβλήματα και συνήθως προέρχεται από επιθυμία της γυναίκας που όμως υποχρεώνεται να καταβάλει στον άνδρα ένα είδος αποζημίωσης. Αποτελεί περίπτωση δικαιώματος “αυτοεξαγοράς” Η αποπομπή (tulag) γίνεται από τον άνδρα με δήλωση του προς τη γυναίκα επί τρεις διαδοχικές φορές, σε περιόδους «καθαρότητας» της γυναίκας και στο διάστημα αυτό να μην έχει κοιμηθεί μαζί της. Ο θεσμός αυτός, ασφαλώς υποτιμητικός της προσωπικότητας της γυναίκας είναι ασφαλώς αντισυνταγματικός (άρθρο. 21 Συνταγμ.) αλλά και αντίθετος στα χρηστά ήθη. Στην ουσία το διαζύγιο μεταξύ μουσουλμάνων συζύγων απόκειται στη θέληση του άνδρα, που, αν δεν συναινεί στο διαζύγιο, η γυναίκα δεν μπορεί να απαλλαγεί από δυσβάστακτο γάμο. αφού το δικαίωμα αποπομπής ανήκει μόνο στον άνδρα, ενίοτε εμμένοντα σ’αυτόν για λόγους εκδίκησης. Κατά τα κρατούντα στη γερμανική νομολογία, το κατά το μουσουλμανικό δίκαιο είτε με αποπομπή είτε με συναίνεση διαζύγιο αντίκειται στην εσωτερική (γερμανική) δημόσια τάξη, αφού το διαζύγιο, όπως και στην Ελλάδα, απαγγέλεται μόνο από τα πολιτικά δικαστήρια.

3. Διατροφές

Σε περίπτωση διαζυγίου κατά τη σαρία ο σύζυγος υποχρεούται να καταβάλλει διατροφή (νεφακά) στη σύζυγο επί τρίμηνο από της λύσεως του γάμου. Πρόκειται περί προσωρινής διατροφής γιατί θεωρείται ότι μετά την παρέλευση του τριμήνου, η γυναίκα μπορεί και οφείλει να ανεύρει νέο σύζυγο. Ουδεμία όμως πρόνοια υπάρχει για τον άπορο σύζυγο, που κατά τον ΑΚ δικαιούται διατροφής για αόριστο χρονικό διάστημα από την εύπορο σύζυγό του, όπως επίσης και για τη σύζυγο για τον πέραν του τριμήνου χρόνο. Κατ αυτό τον τρόπο υφίσταται μια δυσμενής μεταχείριση της γυναίκας κυρίως, που στο σύνολό της διαπνέει τον Ιερό Μουσουλμανικό Νόμο. Συνεπώς υπάρχει ισότητα των Ελλήνων, ανεξαρτήτως φύλου και θρησκείας ευθέως προσκρούουσα στο Σύνταγμα.

4. Σχέσεις γονέων και τέκνων

Η ισονομία των συζύγων, όσον αφορά τις σχέσεις τους με τα τέκνα που έχει ορισθεί με τις τροποποιήσεις του ν. 1329/1983 δεν ισχύει στο μουσουλμανικό δίκαιο. Τούτο γιατί, σε περίπτωση διαζυγίου η επιμέλεια του αγοριού ανήκει στη μητέρα μόνο μέχρι την ηλικία των επτά ετών και του κοριτσιού μέχρι τα εννιά, ενώ στη συνέχεια περιέρχεται στον πατέρα μέχρι την ενηλικίωσή τους.

5. Ισλαμικές διαθήκες

Η εξουσία του Μουφτή έγκειται στη σύνταξη, όημοσίευση και ερμηνεία της διαθήκης που ενώπιον του δηλώνει ο διαθέτης τη θέληση του να διαθέσει την περιουσία του σ’ όποιον επιθυμεί. Μοιάζει με τη δημόσια διαθήκη που ορίζεται στον ΑΚ με τη διαφορά ότι η διαθήκη των λοιπών πολιτών συντάσσεται ενώπιον συμβολαιογράφου που έχει την ιδιότητα του άμισθου δημόσιου λειτουργού και νομικού ικανής πανεπιστημιακής κατάρτισης ελεγχομένου από τον οικείο εισαγγελέα, ενώ η ισλαμική ενιώπιον διοικητικού υπαλλήλου χωρίς οποιονδήποτεκαι χωρίς τα εχέγγυα νομικών γνώσεων ιδία όσον αφορά το τυπικό μέρος των συμβολαίων. Αν και δεν υπάρχει ορισμός για το περιεχόμενο της ισλαμικής διαθήκης γίνεται δεκτό (Δημητριάδης) ότι η εξουσία διάθεσης περιουσίας μουσουλμάνου τον μετά το θάνατο του χρόνο είναι περιορισμένη, γιατί, κατά τον Ιερό Μουσουλμανικό Νόμο, προηγείται η εξ αδιαθέτου διαδοχή και μέρος μόνον της περιουσίας του μπορεί να διαθέσει ο μουσουλμάνος και αυτό μόνον για αγαθοεργό σκοπό.

6. Εξ αδιαθέτου διαδοχή

Ο Ιερός Μουσουλμανικός Νόμος, ορίζει δυσμενή μεταχείριση της μουσουλμάνας γυναίκας για την χωρίς διαθήκη διαδοχή της στην κληρονομιά του θανόντος συζύγου της, προβλέποντας ευνοϊκότερη μεταχείριση (προτίμηση) υπέρ των εξ αρρενογονίας συγγενών πέραν και του τετάρτου βαθμού. Το πολύπλοκο σύστημα της περιέλευσης των υπαρχόντων του θανόντος μουσουλμάνου, που είναι αποδεκτό από όλα τα μουσουλμανικά δόγματα ως περιεχόμενο κατ “ευθείαν από τον προφήτη αναπτύσσεται στο σύγγραμμα του Δ.Ν. Δημητριάδη (Δημητόγλου) ΙΕΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΩΝ ΜΩΑΜΕΘΑΝΩΝ ΔΙΚΑΙΟΝ – ΦΕΡΑΪΖ, σχεδόν ακατανόητο από τον Έλληνα δικαστή που καλείται να επικυρώσει την απόφαση του Μουφτή. Το πράγμα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από την οθωμανική διάκριση των ακινήτων σε καθαρός ιδιοκτησίας (μουλκ) και δημόσιας γης, εκ των οποίων μόνον τα πρώτα υπόκεινται σε κληρονομική διαδοχή. Το κατά τον Δημητριάδη (Δημητόγλου) αποδεκτό από όλα τα μουσουλμανικά δόγματα του συστήματος της εξ αδιαθέτου διαδοχής ευλόγως αμφισβητεί ο Πρόεδρος Πρωτοδικών Ευστ. Τσουκαλάς, αλλά και ο ίδιος στο βιβλίο του αναφέρει αποκλίσεις διαφόρων μουσουλμάνων νομικών.

Οι αναμενόμενες αντιδράσεις της Τουρκίας

Η Τουρκία, εφ’ όσον η Ελλάδα καταργήσει το 1920/1991, ως προς τις περί δικαιοδοσίας του Μουφτή διατάξεις του ή αν τα ελληνικά δικαστήρια δεχθούν την αντισυνταγματικότητα των διατάξεων αυτών, όπως προτείνω, αναμένεται ν’ αντιδράσει, αφού θα χάσει ένα μέρος της επιρροής της επί ελληνικού εδάφους, κατάλοιπο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, την ανασύσταση της οποίας ονειρεύεται. Η αντίδραση της όμως θα είναι άσφαιρη αφού και η ίδια προ πολλού έχει αποβάλει το ισλαμικό καθεστώς της και έχει σύγχρονη νομοθεσία κοσμικού κράτους. Άλλωστε η θεσπισθείσα δικαιοδοσία του Μουφτή για τους Έλληνες Μουσουλμάνους είχε ως αιτιολογία την ομοιόμορφη μεταχείριση των Ελλήνων Μουσουλμάνων και αυτών της Τουρκίας, η οποία όμως προ πολλού αυτοβούλως έχει καταργηθεί στην Τουρκία και η αρχή της αμοιβαιότητας πρέπει να εφαρμοσθεί.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

1. Ο Μουφτής δεν είναι δικαστής και συνεπώς δεν μπορεί να εκδίδει δικαστικές αποφάσεις.

2. Ο Ιερός Μουσουλμανικός Νόμος τον οποίον εφαρμόζει, πέραν του ότι είναι αναχρονιστικός και ασύμφωνος με τη σύγχρονη κοινωνική ζωή, δεν έχει το σαφές και ορισμένο που απαιτείται για την εφαρμογή του.

3. Όλες οι δικαιοδοτικές εξουσίες του που ορίζονται στο νόμο προσκρούουν σε συνταγματικές διατάξεις.

ΠΡΟΤΑΣΗ

Επιβάλλεται η άμεση ανάκληση της ΝΠΔ και του κυρωτικού νόμου της κατά το μέρος που αφορά τις δικαιοδοσίες του Μουφτή. Άλλως ο Έλληνας δικαστής που καλείται να κηρύξει εκτελεστή την απόφαση του Μουφτή πρέπει να αρνηθεί τούτο με οποιαδήποτε αιτιολογία απ’ αυτές που προανέφερα.

ΠΗΓΕΣ (ενδεικτικώς)

Από τη νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων:

· Ολ.Απ 322/60 Νομικό Βήμα, τόμος 8, σελ. 1121.

· ΑΠ 1041/00 Ελληνική Δικαιοσύνη, τόμος 42, σελ. 427.

· ΣτΕ 1333/01 Αρμενόπουλος, τόμος 55, σελ. 1263

· Εφετείο Θράκης 7/01 Αρμ. Τόμος 55, σελ. 692.

· Πρωτοδικείο Ξάνθης 116 81 Αρχείο Νομολογίας, τόμος 35, σελ. 279.

· Πρωτοδικείο Ξάνθης 172/66 Ελληνική Δικαιοσύνη, τόμος 7, σελ. 728.

· Πρωτοδικείο Ξάνθης 142/65 Ελληνική Δικαιοσύνη, τόμος 6, σελ. 520.

· Πρωτοδικείο Καβάλας 524/62 Αρχείο Νομολογίας, τόμος ΙΓ’, σελ. 696.

· 

Από τους νομικούς και ιστορικούς :

· Οι Θράκες, από τη σειρά «Ρίζες των Ελλήνων», εκδόσεις Πήγασος Εκδοτική, Αθήνα 2012

· Αστέριος Αθ. Μπουζιάς, περιοδικό Ιστορικά Θέματα, Σεπτέμβριος 2012 : Η δικαιοσύνη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

· Αθηνά Κοτζαμπάση (ΕλλΔ 44, 57) : Το πεδίο εφαρμογής του Ιερού Μου­σουλμανικού Νόμου στις οικογενειακές έννομες σχέσεις των Ελλήνων Μουσουλμάνων

· Ευστάθιος Α. Τσουκαλάς (ΕλλΔ 30, 741): Ποιο δίκαιο διέπει την εξ αδιαθέτου διαδοχή των μουσουλμάνων της Θράκης μας.

· Ευστάθιος Α. Τσουκαλάς (ΕλλΔ 43, 1035): Το οικογενειακό και κληρονομικό δίκαιο των μουσουλμάνων της Θράκης μας.

· Γεώργιος Π. Μπεκιαρίδης (Αρμ. 27. 885) : Οι μουφτήδες θρησκευτικοί ηγέται των μουσουλμάνων της περιφερείας τους και ως δημόσιαι αρχαί.

· Μαριάννα Παπακυριάκου (Αρμ. 55. σελ. 636): Ο συμβολαιογράφος στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

· Κ. Τσιτσελίκης (ΝοΒ 49, 583) : Οι δικαιοδοσίες του Μουφτή ως ιεροδικαστή.

· Δ.Ν. Δημητριάδης (Δημήτρογλου): Ιερόν Κληρονομικόν των Μωαμεθανών Δίκαιον – ΦΕΡΑΪΖ, Αθήναι 1915.

· Savvas Passa: Droit Musulmanian, Paris 1896

· Savvas Passa: Etude sur la theoria du droit musulman Paris 1898

· Γνωμοδότηση Peter Gottwald – Dημήτρη Δημητρίου (Αρμ. 49, 1354).

· Κλ. Οικονομόπουλος (Νέον Δίκαιον, 32, 489): Η Εφαρμογή της Συνθήκης της Λωζάνης επί της μουσουλμανικής μειονότητος της Δυτικής Θράκης.

http://maccunion.wordpress.com/2013/03/15/%CF%84%CE%BF-%CE%B9%CF%83%CE%BB%CE%B1%CE%BC-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%B5%CE%BD%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B7-%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%B7-%CE%BC%CE%B9%CE%B1/